Kina dhe Rusia kanë ashpërsuar tonin ndaj Shteteve të Bashkuara, duke kundërshtuar publikisht planin e presidentit Donald Trump për sistemin raketor të quajtur “Kupola e Artë”. Sipas deklaratës së përbashkët të publikuar pas takimit Xi Jinping–Vladimir Putin në Pekin, projekti amerikan shihet si kërcënim për stabilitetin strategjik, ndërsa Uashingtoni akuzohet edhe për dështimin për të zëvendësuar traktatin bërthamor New START.
Deklarata e përbashkët pas takimit në Pekin
Kritika ndaj planit amerikan u bë publike të mërkurën, në një deklaratë të përbashkët pas takimit mes presidentit kinez Xi Jinping dhe presidentit rus Vladimir Putin në Pekin.
Sipas versionit të paraqitur nga Pekini dhe Moska, projekti “Kupola e Artë” nuk paraqet thjesht një zgjerim të mbrojtjes raketore, por një zhvillim që, sipas tyre, cenon ekuilibrat strategjikë në nivel global.
Çfarë përfshin “Kupola e Artë”
Sipas përshkrimit të bërë në materialin zyrtar, “Kupola e Artë” parashikon zgjerimin e mbrojtjes tokësore përmes raketave interceptuese, sensorëve dhe sistemeve të komandës dhe kontrollit.
Në të njëjtën kohë, plani përfshin edhe elemente hapësinore të projektuara për të zbuluar, gjurmuar dhe potencialisht për të goditur kërcënimet hyrëse nga orbita. Kjo do të përfshinte rrjete të avancuara satelitore dhe armë orbitale.
Akuza për kërcënim ndaj stabilitetit strategjik
Në deklaratën e përbashkët, Kina dhe Rusia pretendojnë se projekti amerikan synon ndërtimin e një sistemi të pakufizuar, shumëdimensional dhe global të mbrojtjes raketore.
Sipas tyre, ky sistem do të ishte i aftë të përballej me të gjitha llojet e raketave, në çdo fazë të fluturimit dhe madje para lëshimit, gjë që, sipas formulimit të përdorur në deklaratë, përbën “një kërcënim të qartë për stabilitetin strategjik”.
Edhe New START në qendër të përplasjes
Përtej kritikës ndaj “Kupolës së Artë”, dy vendet kanë shprehur edhe atë që e quajnë “keqardhje” për politikën amerikane lidhur me kontrollin e armëve bërthamore.
Sipas deklaratës, SHBA ka vepruar në mënyrë të papërgjegjshme duke lejuar skadimin në fillim të këtij viti të traktatit New START të vitit 2010, pa një marrëveshje zëvendësuese. Ky është një tjetër sinjal se Pekini dhe Moska po e përdorin çështjen e kontrollit bërthamor për të rritur presionin politik ndaj Uashingtonit.
Rusia rreshtohet me Kinën për negociatat
Në të njëjtin dokument, Rusia ka deklaruar se mbështet qëndrimin e Kinës për të mos marrë pjesë në bisedime të mundshme SHBA-Rusi për kontrollin e armëve bërthamore.
Ky pozicion e bën edhe më të dukshme vijën e përbashkët politike të dy vendeve në raport me Shtetet e Bashkuara, në një moment kur debatet për mbrojtjen raketore dhe arkitekturën bërthamore po rikthehen në qendër të tensioneve globale.
Deklarata e përbashkët Xi-Putin e vendos edhe një herë përballjen strategjike me SHBA në plan të hapur politik dhe ushtarak, këtë herë përmes kritikës ndaj “Kupolës së Artë” dhe skadimit të New START.
Për momentin, reagimi i Kinës dhe Rusisë mbetet në nivel deklarativ, por mesazhi është i qartë: çdo lëvizje amerikane në fushën e mbrojtjes raketore do të lexohet nga dy fuqitë si pjesë e një gare më të gjerë për epërsi strategjike.