Një test i raketës balistike nga Kina në Oqeanin Paqësor, i pranuar nga vetë autoritetet kineze si pjesë e stërvitjeve të tyre vjetore, ka ndezur reagime të menjëhershme në rajon. Lëvizja erdhi vetëm pak orë pasi Australia dhe Fixhi formalizuan një marrëveshje të re mbrojtjeje, duke e bërë edhe më të dukshëm përplasjen për ndikim në Indo-Paqësor.
Testi i Kinës dhe reagimi i Australisë
Sipas versionit zyrtar të Pekinit, raketa balistike me një kokë luftarake artificiale u lëshua në kuadër të programit të zakonshëm vjetor të stërvitjeve ushtarake dhe nuk kishte në shënjestër asnjë shtet apo objektiv të caktuar.
Por nga ana australiane, testi u lexua ndryshe. Ministrja e Jashtme Penny Wong e cilësoi atë si një veprim destabilizues, duke argumentuar se zgjerimi i kapaciteteve ushtarake të Kinës po shoqërohet me mungesë transparence dhe po shton pasigurinë në rajon.
Marrëveshja Australi-Fixhi në të njëjtën ditë
Zhvillimi mori peshë shtesë për shkak të kohës kur ndodhi: po atë ditë, Australia dhe Fixhi nënshkruan Aleancën e Oqeanit të Paqësorit. Sipas të dhënave zyrtare, kjo është marrëveshja e parë e mbrojtjes për Fixhin dhe e katërta për Australinë, pas atyre me Shtetet e Bashkuara, Zelandën e Re dhe Papua Guinenë e Re.
Sipas kryeministrit australian Anthony Albanese, paketa do të mbështetet me mbi 1 miliard dollarë australianë gjatë dhjetë viteve të ardhshme. Financimi, sipas tij, do të përdoret për luftën kundër krimit ndërkombëtar, forcimin e sistemit shëndetësor dhe zhvillimin e infrastrukturës në Fixhi.
Çfarë thotë Fixhi dhe pse rajoni po vëzhgohet me kujdes
Kryeministri i Fixhit, Sitiveni Rabuka, e përshkroi marrëveshjen si një moment historik në raportet mes dy vendeve, por theksoi se ajo nuk synon të dëmtojë lidhjet e Fixhit me Kinën. Ky pozicion tregon ekuilibrin delikat që po përpiqen të mbajnë vendet e vogla të Paqësorit mes fuqive rivale.
Në praktikë, ishujt e rajonit po kthehen gjithnjë e më shumë në terren gare diplomatike, ushtarake dhe financiare, ku çdo marrëveshje e re lexohet jo vetëm për përmbajtjen e saj, por edhe për mesazhin strategjik që përcjell.
Pse Canberra po shton praninë në Paqësor
Australia ka intensifikuar përpjekjet për të forcuar partneritetet në Paqësor që nga viti 2022, kur Kina nënshkroi një pakt sigurie me Ishujt Solomon. Ajo marrëveshje ngriti shqetësime në Canberra dhe te aleatët e saj për mundësinë e krijimit të një baze ushtarake kineze në rajon.
Në këtë linjë, Australia ka nënshkruar së fundmi edhe një partneritet strategjik me Vanuatun dhe po zhvillon bisedime për marrëveshje të tjera me Ishujt Solomon dhe vende të tjera të Paqësorit. Sipas njoftimeve zyrtare, Albanese pritet të vazhdojë turneun diplomatik në rajon me vizita në Ishujt Solomon, Tonga, Samoa dhe Papua Guinea e Re.
Raketat, traktatet dhe fondet shumëvjeçare po e bëjnë gjithnjë e më të qartë se Indo-Paqësori mbetet një nga frontet më të ndjeshme të rivalitetit gjeopolitik global.
Përtej deklaratave zyrtare qetësuese, zhvillimet e fundit tregojnë se gara për ndikim në ishujt e Paqësorit po hyn në një fazë më të hapur dhe më të tensionuar.