Mazhoranca po e lidh diskutimin për hartën e re territoriale me çështjen e pakicave kombëtare. Në një raport të paraqitur në Kuvend, deputetët socialistë kërkojnë që Dropulli, Finiqi dhe Pusteci të mos trajtohen thjesht me logjikë numrash, financash apo tkurrjeje administrative, por si zona që, sipas versionit zyrtar të raportit, kanë nevojë për mbrojtje të veçantë për shkak të përbërjes së tyre etnike dhe identitare.
Mbi 65 mijë qytetarë të vetëdeklaruar si pjesë e pakicave
Sipas raportit për Reformën Administrativo-Territoriale 2.0, në Shqipëri rezultojnë mbi 65 mijë qytetarë të vetëdeklaruar pjesë e pakicave kombëtare. Dokumenti thotë se komuniteti më i madh mbetet ai grek, me 23.485 banorë.
Nga 2.402.113 banorë të regjistruar në vend, 2.186.917 janë deklaruar me përkatësi etnike shqiptare. Pas komunitetit grek, raporti rendit komunitetin egjiptian me 12.375 banorë, rom me 9.813, bullgar me 7.057, boshnjak me 2.963, arumun me 2.459, maqedonas me 2.281, serb me 584 dhe malazez me 511 banorë.
Të dhëna me boshllëqe të mëdha për përkatësinë etnike
Vetë dokumenti nxjerr edhe kufijtë e këtyre shifrave. Sipas raportit, 134.451 persona nuk kanë të dhëna të disponueshme për përkatësinë etnike, ndërsa 13.507 të tjerë kanë zgjedhur të mos përgjigjen.
Kjo do të thotë se debati për reformën territoriale po mbështetet edhe mbi një panoramë statistikore që ka një numër të konsiderueshëm paqartësish, çka e bën edhe më të ndjeshme mënyrën se si do të përdoren këto të dhëna në vendimmarrje.
PS kërkon trajtim të veçantë për tre bashki
Në raport, socialistët veçojnë tre bashki ku pakicat kombëtare janë të përqendruara: Dropullin në qarkun e Gjirokastrës, Finiqin në qarkun e Vlorës dhe Pustecin në qarkun e Korçës.
Sipas këtij qëndrimi, edhe nëse në të ardhmen do të hidhet në tavolinë ulja e numrit të bashkive për shkak të popullsisë së vogël apo performancës financiare, këto njësi nuk duhet të gjykohen vetëm me tregues ekonomikë. Mazhoranca argumenton se kufijtë administrativë prekin drejtpërdrejt përfaqësimin vendor, përdorimin e gjuhës dhe aksesin në shërbime.
Gjuha, përfaqësimi dhe harta e re administrative
Raporti kujton se ligji shqiptar parashikon që në njësitë vendore ku pakicat kombëtare përbëjnë mbi 20% të popullsisë, ato mund të kërkojnë përdorimin e gjuhës së tyre në marrëdhëniet me institucionet vendore, si edhe emërtime dygjuhëshe për rrugë, njësi administrative dhe tregues topografikë.
Për këtë arsye, dokumenti kërkon që çdo ndryshim në hartën territoriale të shoqërohet me konsultim të komuniteteve dhe me analizë të ndikimit mbi jetën e tyre. Përtej tre bashkive të përmendura, raporti përfshin edhe zona me profil të fortë identitar, si Hasi dhe Konispoli, duke kërkuar që vendimmarrja të mos dëmtojë kohezionin social, traditat historike dhe të drejtat e pakicave kombëtare.
Debati për Reformën Administrativo-Territoriale 2.0 po paraqitet kështu jo vetëm si çështje eficience apo financash vendore, por edhe si provë politike për mënyrën se si institucionet zgjedhin të peshojnë identitetin, përfaqësimin dhe të drejtat e komuniteteve në hartën e re administrative.
Mbetet për t’u parë nëse ky standard do të zbatohet njësoj në të gjitha zonat që preken nga reforma, apo do të përdoret në mënyrë selektive sipas interesit politik të momentit.