Ish-burgu i Spaçit, një nga simbolet më të rënda të terrorit komunist në Shqipëri, u kthye në vend pelegrinazhi dhe kujtese gjatë një meshe të kremtuar nga Kardinali Ernest Simoni. Ceremonia mori peshë të veçantë jo vetëm për shkak të bekimit apostolik të dërguar nga Papa Leoni XIV, por edhe sepse vetë Simoni u rikthye në vendin ku vuajti 18 vite heqje lirie dhe nga ku solli një dëshmi të drejtpërdrejtë për përballjen me regjimin.
Rikthim në një nga plagët e diktaturës
Mesham u kremtua në ambientet e ish-burgut të Spaçit, një hapësirë e ngarkuar me historinë e vuajtjes, ndëshkimit politik dhe qëndresës ndaj diktaturës komuniste. Në këtë vend, Kardinali Ernest Simoni u lut për të dënuarit që humbën jetën në kamp-burg dhe përcolli një mesazh për falje, paqe dhe shpresë.
Kthimi i tij në Spaç kishte edhe një peshë personale të fortë. Ai është një nga figurat më të njohura të klerit katolik që përjetoi drejtpërdrejt represionin e regjimit, ndërsa ceremonia e së premtes e riktheu kujtesën te një nga kapitujt më të errët të historisë së burgjeve politike në vend.
Dëshmia e Simonit për arrestimin dhe dënimin
Gjatë mesazhit të tij, Kardinali kujtoi arrestimin në vitin 1963, pas një meshe të mbajtur për vrasjen e Presidentit amerikan John Kennedy. Ai rrëfeu se në natën e Krishtlindjes, pasi kishte kryer meshën para besimtarëve, u arrestua dhe u dënua me varje në litar.
“Katër njerëz më vunë hekurat dhe më dënuan me varje në litar. Arsyeja? Sepse kisha thënë jemi të gjithë bijtë e Zotit, Krishti është babai i njerëzimit. Jemi bijtë e të madhit, të duam njëri-tjetrin, të duam atdheun dhe të mbrojmë të vërtetën”, u shpreh ai gjatë ceremonisë.
Letra e Papa Leonit XIV për Spaçin
Ceremonisë iu bashkua përmes një letre edhe Papa Leoni XIV, i cili u dha pjesëmarrësve Bekimin Apostolik dhe shprehu lutje për të gjithë ata që vuajtën në Spaç. Në mesazhin e tij, Spaçi përshkruhet si një vend ku shumë njerëz “kanë mbajtur kryqin e rëndë të padrejtësisë”.
Në letër theksohet se kujtesa e atyre që kanë vuajtur dhe kanë vdekur në Spaç duhet të mbetet e gjallë, si thirrje për dinjitetin e personit, për vlerën e lirisë dhe për angazhimin për paqen. Mesazhi i Papës e vendosi ceremoninë jo vetëm në planin fetar, por edhe në atë të kujtesës publike për krimet e diktaturës.
Të pranishmit dhe rrëfimet nga ish-të dënuarit
Në këtë aktivitet morën pjesë edhe Kryegjyshi Botëror Haxhi Dede Baba Edmond Brahimaj, zyrtarë, besimtarë, qytetarë dhe politikani Tom Doshi. Prania e figurave publike dhe fetare i dha ceremonisë një profil të gjerë simbolik, në një vend që vazhdon të mbajë peshën e një historie të pambyllur.
Disa ish-të dënuar politikë rrëfyen gjatë takimit se Kardinali Ernest Simoni kishte ndihmuar të rinj të burgosur të mos binin në vetëvrasje gjatë viteve të ferrit në këto godina. Për ta, ai mbetet një figurë e qëndresës dhe e mbijetesës morale në një sistem që synonte thyerjen e njeriut.
Ceremonia në Spaç riktheu në vëmendje jo vetëm fatin personal të Kardinalit Ernest Simoni, por edhe nevojën që vendet e krimit politik të mos mbeten thjesht relike të heshtura.
Në një vend ku kujtesa historike shpesh trajtohet me ceremonial, por jo gjithmonë me përgjegjësi të plotë publike, dëshmi të tilla mbeten një kujtesë e fortë për çmimin e lirisë dhe për atë që diktatura i bëri njeriut.