Një përplasje e re politike dhe shkencore është hapur në SHBA pas deklaratave të Sekretarit amerikan të Shëndetësisë, Robert F. Kennedy Jr., i cili fajësoi Anthony Faucin për mënyrën si u menaxhua pandemia e Covid-19. Por krahas sulmit politik, në qendër të debatit kanë hyrë sërish edhe një sërë pretendimesh të Kennedy-t për vaksinat dhe sëmundjet infektive, të cilat kundërshtohen nga komuniteti shkencor.
Akuza ndaj Faucit dhe mbrojtja për Trumpin
Gjatë një interviste për CNN, Kennedy tha se Fauci mban përgjegjësi për menaxhimin e pandemisë në Shtetet e Bashkuara. Ai mbrojti njëkohësisht Presidentin Donald Trump, duke pretenduar se ky i fundit kishte kërkuar t’u jepte fund izolimeve dhe se barra e vendimeve nuk i takonte atij.
Sipas versionit të Kennedy-t, dëmin më të madh gjatë pandemisë e shkaktuan lockdown-et. Megjithatë, kjo tezë nuk qëndron e vetme në debat: ekspertë të shëndetit publik kanë kujtuar se kufizimet u vendosën kryesisht nga autoritetet shtetërore dhe lokale, në një periudhë kur spitalet dhe njësitë e kujdesit intensiv po përballeshin me mbingarkesë serioze.
Fauci në Kongres dhe klima politike rreth dëshmisë
Deklaratat e Kennedy-t erdhën pak ditë pasi Fauci dëshmoi në Kongres, ku iu referua Amendamentit të Pestë më shumë se 100 herë, duke refuzuar t’u përgjigjej pyetjeve që mund ta vetëinkriminonin.
Seanca u shoqërua me kritika të forta nga republikanët për rolin e tij gjatë pandemisë, çka e ka kthyer sërish menaxhimin e Covid-19 në një përplasje të hapur politike në Uashington.
Pretendimet për vaksinat dhe kundërshtimet e ekspertëve
Në të njëjtën intervistë, Kennedy përsëriti edhe pretendime të diskutueshme për vaksinat, fruthin dhe virusin RSV. Ashish Jha, ish-koordinator i përgjigjes ndaj Covid-19 në administratën e Joe Biden, reagoi duke thënë se përgjegjësia për vendimet politike u takon liderëve politikë dhe jo shkencëtarëve që japin këshilla.
Jha theksoi gjithashtu se një pjesë e madhe e deklaratave të Kennedy-t për vaksinat janë faktikisht të pasakta. Debati këtu nuk është vetëm politik: ai prek drejtpërdrejt besueshmërinë e informacionit shëndetësor që del nga nivelet më të larta të administratës amerikane.
Fruthi, RSV dhe debatet për faktet shkencore
Kennedy deklaroi se komunitetet më të goditura nga fruthi janë kryesisht ato fetare që refuzojnë vaksinimin dhe këmbënguli se nuk ka vënë kurrë në dyshim efektivitetin e vaksinës MMR. Por ai është kritikuar për deklarata të mëparshme ku kishte sugjeruar se imuniteti i krijuar nga vaksina mund të zbehet me kalimin e kohës dhe të ndikojë në përhapjen e fruthit.
Ekspertët shëndetësorë nënvizojnë se dy doza të vaksinës MMR ofrojnë rreth 97% mbrojtje ndaj fruthit dhe se shpërthimet ndodhin kryesisht në komunitetet me nivele të ulëta vaksinimi.
Po ashtu, Kennedy pretendoi se virusi RSV lidhet me eksperimente laboratorike të tipit “gain-of-function”, një deklaratë që nuk mbështetet nga provat shkencore. RSV është identifikuar që në fund të viteve 1950, shumë kohë përpara se të zhvilloheshin eksperimente të tilla.
Pyetje për vaksinat Covid dhe çfarë tregojnë të dhënat
Kennedy vuri në dyshim edhe përfitimet e vaksinave kundër Covid-19 për fëmijët, duke kërkuar prova se ato kanë bërë më shumë mirë sesa dëm. Ai deklaroi gjithashtu se ekzistojnë dhjetëra studime që lidhin përdorimin e paracetamolit gjatë shtatzënisë me autizmin.
Megjithatë, komuniteti shkencor thekson se për këtë çështje nuk është provuar një marrëdhënie shkak-pasojë, ndërsa organizatat kryesore mjekësore vijojnë ta rekomandojnë paracetamolin gjatë shtatzënisë kur është i nevojshëm.
Sipas të dhënave të Organizatës Botërore të Shëndetësisë, në SHBA janë administruar mbi 700 milionë doza vaksinash kundër Covid-19. Studimet vlerësojnë se vaksinat kanë shpëtuar rreth 2.5 milionë jetë në mbarë botën gjatë viteve 2020-2024 dhe kanë ulur ndjeshëm rrezikun e infektimit, shtrimit në spital dhe komplikacioneve, përfshirë te fëmijët, ndërsa efektet e rënda anësore kanë qenë të rralla.
Përplasja mes deklaratave politike dhe provave shkencore po rikthen në qendër një debat që në SHBA mbetet i ndezur edhe vite pas kulmit të pandemisë.
Në këtë klimë, pesha e fjalës publike të zyrtarëve shëndetësorë mbetet vendimtare, sidomos kur pretendimet e tyre bien ndesh me konsensusin shkencor.