Dorëheqja e Andrei Klepach nga një prej bankave kryesore shtetërore të Rusisë po lexohet si më shumë sesa një lëvizje administrative. Largimi erdhi pasi ekonomisti kishte paralajmëruar publikisht se Moska rrezikon të humbasë një garë rraskapitëse ekonomike dhe teknologjike me Perëndimin, një vlerësim që bie ndesh me narrativën zyrtare të qëndrueshmërisë.
Largimi pas deklaratave kritike
Andrei Klepach, 67 vjeç, shef dhe ekonomist në Vnesheconombank (VEB), dha dorëheqjen pasi ngriti publikisht shqetësime për kostot e përplasjes afatgjatë me Perëndimin. Lajmi u bë publik pasi The Moscow Times publikoi një deklaratë të tij të bërë në muajin maj.
Sipas The Bell, që citoi një mik të ekonomistit, drejtori ekzekutiv i VEB, Igor Shuvalov, e largoi Klepach “me urdhër të autoriteteve”. Një burim i dytë e lidhi drejtpërdrejt dorëheqjen me deklaratat e tij publike. Ndërkohë, versioni zyrtar i bankës, i përcjellë përmes Vedomosti, ishte se Klepach dha dorëheqjen, pa shpjegime të tjera.
Çfarë tha Klepach për luftën dhe ekonominë
Në një event të organizuar nga Bursa e Moskës, Klepach vuri në pikëpyetje aftësinë e Rusisë për të përballuar një konfrontim të zgjatur me Ukrainën e mbështetur nga Perëndimi. “Ne nuk do ta fitojmë garën në këtë luftë rraskapitëse”, deklaroi ai, duke theksuar se ekonomia ukrainase “po mbijeton” pavarësisht luftës.
Ai argumentoi se Moska kishte mbajtur iluzionin se ekonomia ukrainase do të shembej nga pesha e konfliktit. “Ajo nuk është shembur dhe nuk do të shembet. Kostot tona po rriten”, tha ekonomisti, duke shkuar përtej një vlerësimi financiar dhe duke ngritur dyshime edhe për aftësinë konkurruese të Rusisë në teknologji dhe ekonomi.
Një zë nga brenda sistemit rus
Pesha e deklaratave të Klepach lidhet edhe me pozicionin e tij. Për 12 vjet ai shërbeu si kryeekonomist i VEB, institucion shtetëror i lidhur me financimin e projekteve strategjike të Kremlinit. Para kësaj, ai kishte kaluar rreth një dekadë në Ministrinë e Zhvillimit Ekonomik.
Alexandra Prokopenko nga Qendra Carnegie vlerësoi se largimi i tij nuk ndryshon problemet strukturore që ai kishte evidentuar: rritje ekonomike minimale, industri të ndarë mes sektorëve të favorizuar nga lufta dhe pjesëve të tjera në vështirësi, rënie investimesh dhe rritje të shpenzimeve ushtarake. Në këtë kuptim, largimi shihet edhe si tregues i hapësirës së kufizuar për analiza kritike brenda sistemit rus.
Presioni shfaqet edhe në bankat ruse
Në të njëjtën kohë, të dhënat nga Banka Qendrore e Rusisë, të cituara nga Izvestia, tregojnë se rreth 1,370 degë bankare u mbyllën nga janari në gusht, niveli më i lartë për tetëmujorin e parë të vitit në shtatë vjet. Mesatarja prej rreth 196 mbylljesh në muaj është pothuajse dy herë më e lartë se një vit më parë.
Sberbank mban peshën kryesore të këtij reduktimi, me afro 540 degë të mbyllura që nga fillimi i vitit. Sipas të dhënave të publikuara, dixhitalizimi është një faktor i rëndësishëm, por jo i vetmi: normat e larta të interesit, kërkesa më e dobët për kredi, kostot e stafit dhe problemet e likuiditetit po shtojnë presionin mbi rrjetin fizik të bankave. Disa institucione, si Alfa Bank, VTB dhe Dom.rf Bank, po ndjekin një qasje tjetër duke planifikuar zgjerim të pranisë fizike.
Marrë së bashku, largimi i një ekonomisti të profilit të lartë dhe ritmi i mbylljes së degëve bankare japin një pamje më pak të qetë nga ajo që përcillet zakonisht nga aparati zyrtar rus.
Rasti i Klepach sugjeron se debati real nuk lidhet vetëm me sa mund të përballojë financiarisht Rusia, por me sa gjatë mund të mbajë një model lufte që konsumon investime, teknologji dhe kapacitete ekonomike.