Irani po përpiqet ta vendosë barrën e vendimit mbi Uashingtonin, pasi njoftoi se i ka paraqitur SHBA-së një plan “specifik” 7-ditor për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit. Por versioni zyrtar i Teheranit e lidh këtë hap me një paketë kushtesh të ndjeshme politike dhe ekonomike, nga sanksionet e naftës te asetet e ngrira.
Teherani: zgjedhja i takon SHBA-së
Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi deklaroi në Kombet e Bashkuara se, nëse përmbushen kushtet e kërkuara nga Teherani, Ngushtica e Hormuzit mund të rihapet dhe qarkullimi detar të rikthehet brenda shtatë ditësh.
Sipas deklaratës së tij, propozimi tashmë i është dorëzuar palës amerikane dhe tani pritet një përgjigje nga Uashingtoni. Mesazhi i Iranit është i drejtpërdrejtë: topi, sipas tyre, ndodhet në fushën e SHBA-së.
Memorandumi i qershorit rikthehet në qendër
Araghchi tha se hapat që SHBA-ja duhet të ndërmarrë nuk janë të rinj, por të parashikuar në memorandumin e mirëkuptimit të nënshkruar mes Uashingtonit dhe Teheranit në qershor.
Kjo tregon se Teherani po e paraqet planin jo si lëshim të ri, por si zbatim të angazhimeve që, sipas versionit iranian, ekzistojnë tashmë në letër.
Kushtet e Iranit: porte, naftë dhe asete të ngrira
Sipas propozimit iranian, armiqësitë duhet të ndalen në të gjitha frontet, përfshirë Libanin, brenda shtatë ditësh. Në të njëjtën kohë, SHBA-ja duhet të heqë bllokadën e porteve iraniane, sanksionet mbi naftën dhe të lirojë asetet iraniane të ngrira.
Pra, rihapja e një korridori strategjik global nuk po paraqitet si një hap i pakushtëzuar për uljen e tensioneve, por si pjesë e një pazari më të gjerë politik dhe ekonomik.
Asnjë sinjal për tërheqje në dosjen bërthamore
Më herët, një zyrtar iranian i tha Reuters se Teherani nuk ka ndërmend të bëjë lëshime në programin bërthamor, edhe nëse SHBA-ja pranon propozimin për hapjen e Ngushticës së Hormuzit.
I njëjti zyrtar tha se kalimi detar strategjik do të mbetet i mbyllur derisa Shtetet e Bashkuara të përmbushin të gjitha kushtet e Iranit. Kjo e bën të qartë se, të paktën sipas linjës zyrtare iraniane, çështja e Hormuzit nuk po ndahet nga përballja më e gjerë me Uashingtonin.
Propozimi vjen mes përshkallëzimit rajonal
Lëvizja e Teheranit vjen në një moment tensioni të lartë në Lindjen e Mesme, pas shtatë muajsh lufte mes SHBA-së dhe Iranit.
Në këtë sfond, rebelët Huthi në Jemen kanë ndërmarrë sulme me raketa dhe dronë ndaj Arabisë Saudite, duke e shtuar presionin mbi një rajon ku çdo zhvillim rreth Hormuzit prek drejtpërdrejt sigurinë dhe tregjet energjetike.
Për momentin, oferta iraniane mbetet një propozim i kushtëzuar dhe jo një marrëveshje e arritur.
Çështja kryesore tani është nëse SHBA-ja do ta lexojë këtë si një shans për ulje tensionesh apo si një kërkesë të paketuar nën presion strategjik.