Një tërmet me magnitudë 7.4 goditi Kolumbinë perëndimore, por Armenia, qyteti me rreth 300 mijë banorë dhe vetëm 69 kilometra nga epiqendra, doli pothuajse e paprekur. Ndërsa në pjesë të tjera të vendit u raportuan qindra viktima dhe mijëra të plagosur, në Armeni nuk u shemb asnjë ndërtesë dhe nuk u regjistrua asnjë humbje jete.
Qyteti që u zgjua me kujtimet e vitit 1999
Për shumë banorë, lëkundjet e forta rikthyen menjëherë traumën e tërmetit të vitit 1999, kur një goditje me magnitudë 6.2 shkatërroi rreth 60% të ndërtesave të qytetit dhe vrau afro 1 mijë persona.
Këtë herë, megjithatë, pamja ishte krejt tjetër. Nuk pati operacione të mëdha shpëtimi dhe sirenat e ambulancave pothuajse nuk u dëgjuan, një kontrast i fortë me bilancin e rëndë të raportuar në qytete të tjera kolumbiane.
Pse Armenia rezistoi më mirë se zonat e tjera
Sipas ekspertëve, reagimi i Armenisë nuk ishte rastësi. Qyteti ka zhvilluar për vite ushtrime të rregullta për përgatitjen ndaj tërmeteve, të paktën dy herë në vit, dhe shumë banorë reaguan sipas skemave të mësuara më parë.
Pas katastrofës së vitit 1999, Armenia u rindërtua me standarde më të forta dhe me një qasje afatgjatë ndaj rrezikut sizmik. Kjo përfshiu forcimin e strukturave, planifikimin urban dhe përgatitjen institucionale për emergjenca.
Tre vendime që, sipas ekspertëve, bënë diferencën
Vlerësimet teknike përmendin tre masa kryesore. E para ishte një studim i detajuar mikrozonal, që analizoi bllok pas blloku se si reagon toka ndaj lëkundjeve sizmike.
E dyta lidhej me kufizimin e ndërtimeve në zona me tokë të lirshme, ku efekti i tërmetit mund të përforcohet. E treta ishte zbatimi i kodeve më të rrepta dhe të përditësuara të ndërtimit.
Këto masa morën formë gjatë rindërtimit të pasvitit 1999, kur në Kolumbi u krijua një fond prej rreth 1 miliard dollarësh për rajonin e prodhimit të kafesë. Në Armeni, procesi u organizua në 15 zona dhe përfshiu inxhinierë, planifikues urbanë, sizmologë dhe organizata të tjera.
Problemi nuk janë vetëm rregullat, por zbatimi i tyre
Rasti i Armenisë nxjerr në pah edhe një problem më të gjerë në Kolumbi: jo mungesën e rregullave, por zbatimin e tyre. Ekspertët paralajmërojnë se ndërtimet informale dhe shkeljet teknike mbeten një rrezik serioz në shumë qytete.
Një shembull i përmendur është Pereira, ku një ndërtesë vetëm njëvjeçare u dëmtua rëndë dhe, sipas të dhënave të cituara nga ekspertët, ishte ndërtuar me materiale të papërshtatshme. Në Bogota, sipas inxhinierit civil Omar Cardona, rreth 70% e ndërtimeve janë informale.
Mësimi që del nga një qytet i rindërtuar pas katastrofës
Armenia është quajtur prej vitesh “Qyteti i Mrekullisë”, por ajo që ndodhi këtë herë shihet nga ekspertët më shumë si rezultat i inxhinierisë dhe planifikimit sesa i fatit.
Qyteti që u godit rëndë në vitin 1999 përballoi 27 vite më pas një tërmet edhe më të fuqishëm pa viktima. Ky kontrast e bën Armeninë një rast domethënës për mënyrën se si standardet, kontrolli i ndërtimeve dhe përgatitja reale mund të ndryshojnë bilancin e një fatkeqësie.
Bilanci i rëndë në pjesë të tjera të Kolumbisë tregon se forca e tërmetit, e vetme, nuk shpjegon gjithçka.
Ajo që ndodhi në Armeni sugjeron se kur rindërtimi nuk mbetet vetëm në letër, pasojat mund të jenë krejt të tjera.