Udhëheqësi kinez Xi Jinping ka rikthyer në plan të parë një nga plagët më të ndjeshme politike të Kinës, duke vlerësuar publikisht shtypjen e protestave të Tiananmenit të vitit 1989 dhe duke kërkuar nga qytetarët një “shpirt luftarak të paepur”. Deklarata, e bërë në një ceremoni zyrtare në Pekin, e forcon edhe më tej linjën e ashpër të pushtetit kinez ndaj çdo kujtese apo debati për atë ngjarje.
Fjalimi në Pekin dhe mesazhi i Xi
Xi i bëri këto deklarata gjatë një ceremonie për 100-vjetorin e lindjes së ish-udhëheqësit Jiang Zemin, përpara mijëra zyrtarëve dhe delegatëve në Pekin.
Sipas versionit të Xi, Kina po përballet me sfida të mëdha, por ka kapacitetin për t’i përballuar ato. Ai kërkoi një “shpirt luftarak të paepur” dhe theksoi nevojën për të mbrojtur sovranitetin, sigurinë dhe interesat e zhvillimit të vendit.
Referenca e rrallë për Tiananmenin
Pika më e fortë politike e fjalimit ishte referenca e rrallë për protestat pro-demokracisë në sheshin Tiananmen në vitin 1989, një temë që autoritetet kineze e mbajnë nën kontroll të fortë publik.
Xi vlerësoi Jiang Zemin për mbështetjen e vendimeve të Partisë Komuniste gjatë asaj periudhe, kur autoritetet përdorën ushtrinë dhe tanke për të shtypur protestat në Pekin. Ai e paraqiti atë ndërhyrje si një vendim që, sipas udhëheqjes kineze, shërbeu për ruajtjen e stabilitetit.
Një temë që mbetet nën censurë
Ngjarjet e Tiananmenit vazhdojnë të jenë ndër temat më të ndjeshme politike në Kinë. Diskutimi publik për atë që ndodhi, ashtu si edhe çështja e numrit të viktimave, mbetet i kufizuar nga autoritetet.
Kjo e bën edhe më domethënëse zgjedhjen e Xi për ta rikthyer këtë episod në një skenë të lartë zyrtare, jo për ta rishikuar, por për ta justifikuar në gjuhën politike të Partisë.
Roli i Jiang Zemin pas vitit 1989
Jiang Zemin mori detyrën e sekretarit të përgjithshëm të Partisë Komuniste menjëherë pas shtypjes së protestave, duke zëvendësuar Zhao Ziyang, i cili shihej si më pranë protestuesve.
Gjatë periudhës së drejtimit të Jiang, Kina kaloi një fazë të rëndësishme rritjeje ekonomike dhe hapjeje ndaj botës. Një nga momentet kyçe ishte anëtarësimi në Organizatën Botërore të Tregtisë në vitin 2001, me mbështetjen e Shteteve të Bashkuara.
Dalja e Xi Jinping me këtë qëndrim nuk tingëllon si një referencë historike e rastësishme, por si sinjal politik për mënyrën se si udhëheqja kineze kërkon bindje, disiplinë dhe kontroll në një moment sfidash të brendshme e të jashtme.
Në vend të hapjes së debatit për një nga episodet më të errëta të historisë moderne kineze, mesazhi që del nga Pekini mbetet i njëjtë: pushteti e quan legjitim shtypjen, ndërsa kujtesa publike vazhdon të mbahet nën kufi të fortë.