Islanda ka votuar kundër rifillimit të negociatave për anëtarësim në Bashkimin Evropian, një rezultat që frenon përpjekjen e qeverisë për ta rikthyer procesin në axhendë. Vendimi i dalë nga referendumi tregon se shumica e votuesve nuk e kanë blerë argumentin zyrtar se ky ishte një moment vendimtar për të ardhmen e vendit.
Shumica votoi “jo” në referendum
Sipas transmetuesit publik islandez RÚV, kampi kundër rifillimit të bisedimeve ka siguruar shumicën e votave në referendumin ku rreth 270 mijë qytetarë ishin thirrur të përgjigjeshin me “po” ose “jo” për rifillimin e negociatave me BE-në.
Rezultati i jep fund, të paktën për momentin, tentativës së qeverisë për ta rikthyer çështjen e integrimit evropian në tryezën politike. Një votë pro nuk do të sillte anëtarësim të menjëhershëm, por vetëm hapjen sërish të negociatave.
Peshkimi dhe sovraniteti në qendër të debatit
Referendumi e gjeti vendin të ndarë në disa çështje kyçe, sidomos për të ardhmen e industrisë së peshkimit dhe kontrollin mbi burimet detare.
Kundërshtarët e rifillimit të negociatave paralajmëruan se anëtarësimi mund të cenonte sovranitetin e Islandës, veçanërisht për ujërat dhe peshkimin, një nga temat më të ndjeshme në debatin e brendshëm.
Qeveria shtyu fort për rikthimin e procesit
Sipas versionit zyrtar, qeveria e kishte paraqitur procesin si një moment “tani ose kurrë”, ndërsa kryeministrja Kristrún Frostadóttir u kishte bërë thirrje qytetarëve të merrnin pjesë në votim.
Nga ana tjetër, mbështetësit e rifillimit të negociatave argumentuan se afrimi me BE-në mund të ndihmonte në uljen e normave të larta të interesit dhe të forconte sigurinë e vendit në një klimë më të tensionuar ndërkombëtare, përfshirë luftën në Ukrainë dhe debatet rreth Grenlandës.
Një proces i hapur në 2009 dhe i ndalur në 2013
Islanda aplikoi për anëtarësim në Bashkimin Evropian në vitin 2009, në një kohë kur ekonomia e vendit ishte goditur rëndë nga kriza financiare globale. Negociatat nisën, por procesi u ndërpre në vitin 2013 nga një qeveri euroskeptike.
Edhe pa qenë anëtare e BE-së, Islanda është pjesë e tregut të vetëm evropian përmes Marrëveshjes së Zonës Ekonomike Evropiane dhe bën pjesë në zonën Shengen. Referendumi i 30 gushtit tregon se shumica e votuesve nuk mbështesin, për tani, kthimin në negociata.
Rezultati i referendumit e vendos qeverinë përballë një refuzimi të qartë politik për një çështje që ishte paraqitur si strategjike.
Përtej retorikës së kampit pro, vota nxori në pah se frika për sovranitetin dhe kontrollin mbi peshkimin mbetet më bindëse për një pjesë të madhe të elektoratit islandez.