Dy episode të ndodhura pothuajse paralelisht në krahun verilindor të Evropës kanë rikthyer në qendër të vëmendjes përplasjen e rrezikshme mes Rusisë dhe NATO-s. Sipas versionit zyrtar danez, një anije luftarake ruse lëshoi dy sinjale emergjence drejt një helikopteri ushtarak pranë ujërave ndërkombëtare, ndërsa në Lituani avionët e NATO-s rrëzuan një dron ku më pas u gjet edhe një pajisje shpërthyese.
Incidenti pranë Danimarkës ngriti alarmin
Autoritetet daneze thanë se një fregatë ruse qëlloi dy fishekzjarrë sinjalizues drejt një helikopteri Fennec të forcave ajrore daneze gjatë një operacioni rutinë fotografik në Detin Baltik, pranë Danimarkës jugore. Njëri prej tyre, sipas autoriteteve, kaloi vetëm pak metra nga mjeti ajror.
Ministri danez i Mbrojtjes, Jeppe Bruus, deklaroi se përpara episodit nuk kishte pasur paralajmërim dhe as kontakt radio nga anija ruse. Sipas tij, helikopteri po ndiqte procedura standarde në një aktivitet që ishte kryer edhe herë të tjera.
Kopenhaga kërkon shpjegime, Moska jep një version tjetër
Ministri i Jashtëm i Danimarkës, Lars Løkke Rasmussen, bëri të ditur se ambasadori rus ishte thirrur për të dhënë shpjegime. Ai e cilësoi ngjarjen të papranueshme dhe paralajmëroi se veprime të tilla mund të rrezikojnë jetë njerëzish.
Nga ana tjetër, ambasadori rus në Danimarkë, Vladimir Barbin, e kundërshtoi këtë lexim të ngjarjes. Sipas pretendimit të tij, helikopterët danezë kishin kryer më herët manovra të rrezikshme pranë anijeve luftarake ruse dhe pala daneze ishte ajo që kishte vepruar në mënyrë provokuese.
Droni i rrëzuar në Lituani dhe pajisja shpërthyese
Në një zhvillim tjetër, autoritetet lituaneze thanë se një dron hyri në hapësirën ajrore të vendit dhe qëndroi aty për rreth 30 minuta përpara se të interceptohej nga avionë luftarakë të NATO-s. Mjeti u rrëzua pranë fshatit Pratkūnai, rreth 100 kilometra në perëndim të Vilniusit.
Sipas qendrës kombëtare të menaxhimit të krizave në Lituani, droni dyshohet se ka hyrë nga territori i Bjellorusisë. Gjatë kontrolleve në zonën ku ra, autoritetet zbuluan një pajisje shpërthyese, e cila më pas u neutralizua.
Ministri italian i Mbrojtjes, Guido Crosetto, deklaroi se droni kishte shumë gjasa të kishte ardhur nga Rusia, por deri në këtë fazë autoritetet publike kanë folur në terma dyshimi dhe probabiliteti, jo me një konkluzion të mbyllur.
Evropa sheh një model më të gjerë përshkallëzimi
Presidenti i Lituanisë, Gitanas Nausėda, e paraqiti reagimin e avionëve të NATO-s si të rëndësishëm për sigurinë e rajonit, sidomos në një moment kur lufta e Rusisë kundër Ukrainës po intensifikohet.
Edhe nga Brukseli erdhi një lexim më i gjerë politik. Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, deklaroi se ngjarjet në Danimarkë dhe Lituani nuk duhen parë si raste të izoluara, por si pjesë e një modeli më të gjerë agresioni dhe provokimi ndaj Evropës.
Në të njëjtën linjë reagoi edhe kryeministrja daneze Mette Frederiksen, e cila e quajti të pamatur sjelljen e Rusisë ndaj ushtrisë daneze dhe tha se veprime të tilla synojnë të frikësojnë dhe të përçajnë Evropën.
Dy incidentet e fundit tregojnë sa i brishtë mbetet kufiri mes demonstrimit ushtarak dhe një përshkallëzimi real në rajonin baltik.
Përtej deklaratave politike dhe akuzave të ndërsjella, fakti që një helikopter ushtarak u afrua me zjarr sinjalizues dhe një dron me pajisje shpërthyese depërtoi në hapësirë ajrore evropiane e bën situatën dukshëm më serioze se retorika e zakonshme diplomatike.