Rritja e çmimeve të karburanteve ka detyruar disa qeveri europiane të lëvizin në kahun e uljes së barrës fiskale, në përpjekje për të frenuar efektin zinxhir te familjet dhe bizneset. Sipas njoftimeve zyrtare, Maqedonia e Veriut, Italia, Spanja dhe Qiproja kanë zgjedhur masa të përkohshme për të zbutur koston në pompë.
Maqedonia e Veriut ul TVSH-në dhe mban në fuqi lehtësimin e akcizës
Maqedonia e Veriut është vendi i fundit që ka ndërhyrë për frenimin e rritjes së çmimeve të karburanteve. Sipas qeverisë, nga 15 deri më 28 shtator TVSH-ja për karburantet është ulur nga 18 në 10 për qind.
Paralelisht, vijon edhe lehtësimi i akcizës. Vetëm për naftën, efekti i masave përllogaritet në rreth 7 denarë për litër, duke shmangur një rritje të mëtejshme të çmimit për konsumatorët. Çmimi final raportohet në 99 denarë, ose rreth 1.48 euro për litër.
Italia zgjat masën për naftën
Edhe Italia ka vendosur të zgjasë deri më 17 shtator uljen e akcizës për naftën. Sipas versionit zyrtar, reduktimi është rreth 17 centë për litër.
Qeveria italiane e paraqet këtë si mburojë për familjet dhe bizneset përballë luhatjeve në tregjet ndërkombëtare, ku çmimet e energjisë dhe karburanteve kanë ushtruar presion të drejtpërdrejtë mbi kostot e përditshme.
Spanja dhe Qiproja zgjasin lehtësimet fiskale
Spanja po aplikon gjithashtu ulje të përkohshme të taksave për benzinën dhe naftën, në të njëjtën logjikë të ndërhyrjes fiskale për të zbutur faturën e konsumatorit.
Në Qipro, lehtësimi fiskal prej 8.33 centësh për litër për të dyja llojet e karburanteve është zgjatur deri më 30 nëntor. Vendimi tregon se disa qeveri po zgjedhin të heqin dorë nga një pjesë e të ardhurave nga taksat për të ulur presionin në tregun e brendshëm.
Kostoja e krizës po zhvendoset pjesërisht te buxhetet publike
Masa të ngjashme janë ndërmarrë edhe në vende të tjera përmes uljes së akcizës, rimbursimeve ose subvencioneve të drejtpërdrejta. Qeveritë po përpiqen që një pjesë të kostos së krizës energjetike ta përballojnë përmes buxheteve publike, në vend që ta lënë të bjerë e gjitha menjëherë mbi qytetarët.
Logjika e këtyre ndërhyrjeve është e qartë: të pengohet që shtrenjtimi i naftës të kthehet automatikisht në rritje të kostos së transportit, ushqimeve dhe produkteve të tjera. Sa efektive janë këto masa në afat më të gjatë, kjo mbetet e lidhur me ecurinë e tregjeve dhe me hapësirën fiskale që secila qeveri ka realisht në dispozicion.
Në thelb, vendet që po ndërhyjnë me taksa më të ulëta po pranojnë se çmimi i karburantit nuk është thjesht çështje tregu, por faktor me ndikim të drejtpërdrejtë në koston e jetesës dhe në inflacionin e përditshëm.
Për konsumatorët, dallimi matet në centë për litër; për buxhetet shtetërore, fatura është më e gjerë dhe lidhet me sa gjatë mund të mbahet kjo skemë lehtësuese.