Qeveria ka hedhur në tryezë një paketë ndryshimesh në Kodin e Procedurës Penale që, sipas Edi Ramës, synon të kufizojë përdorimin e arrestit me burg dhe të zhvendosë qasjen e gjykatave nga paraburgimi te liria. Njoftimi vjen me pretendimin se sistemi ka abuzuar me masat shtrënguese, ndërsa ekzekutivi paraqet tani një formulë të re për veprat penale me dënime më të ulëta.
Çfarë u njoftua për masat e sigurisë
Sipas kryeministrit, për veprat penale që parashikojnë dënim deri në 3 vite nuk do të caktohen masa shtrënguese, ndërsa për veprat me dënim nën 5 vite nuk do të ketë arrest me burg.
Në versionin e paraqitur nga qeveria, gjykata duhet ta nisë shqyrtimin nga liria dhe më pas të vlerësojë masat më të buta të sigurisë, përfshirë arrestin në shtëpi. Rama tha se procedimi penal duhet të nisë nga liria dhe jo nga burgu.
Presion mbi gjykatat dhe prokurorinë
Një nga pikat e theksuara nga Rama ishte se natyra e veprës penale nuk duhet të mjaftojë më, ndërsa rreziku duhet të jetë konkret dhe aktual. Ai kërkoi që gjykata të bëjë vlerësim të pavarur për çdo rast.
Sipas deklarimeve të tij, nëse gjykata kopjon argumentet e prokurorit, vendimi do të konsiderohet i pavlefshëm. Po ashtu, kur caktohet arresti, gjykata duhet të përcaktojë edhe gjendjen pasurore, ndërsa prokurori duhet të raportojë çdo muaj nëse arsyet e masës së sigurisë vazhdojnë të ekzistojnë.
Qeveria pranon problemin e paraburgimit
Në thelb të paketës qëndron pranimi, të paktën në nivel deklarativ, se paraburgimi është përdorur gjerësisht, megjithëse sipas Kushtetutës duhet të jetë masa e fundit. Rama e përshkroi këtë si një problem real të sistemit.
Ai tha se paketa vjen si një arkitekturë e vetme dhe koherente, ndërsa pretendoi se ndryshimet përbëjnë përgjigje konkrete ndaj kësaj situate.
Edhe mbrojtje për personat në gjendje të cenueshme
Kreu i qeverisë deklaroi gjithashtu se paketa forcon mbrojtjen për njerëzit me gjendje të cenueshme. Nuk u dhanë më shumë hollësi publike mbi mekanizmat konkretë që do të përdoren në këtë pjesë të ndryshimeve.
Debati tani zhvendoset te mënyra si këto ndryshime do të shkruhen në ligj dhe si do të zbatohen në praktikë nga gjykatat dhe prokuroria, në një sistem që prej vitesh kritikohet për standarde të pabarabarta në caktimin e masave të sigurisë.
Projektndryshimet janë prezantuar në kuadër të Reformës në Drejtësi, por efekti real i tyre do të matet te zbatimi dhe jo te deklaratat politike.
Për momentin, ajo që dihet është se qeveria po shtyn një model ku arresti me burg synohet të kufizohet ndjeshëm për veprat me dënime nën 5 vite.