Shqipëria u rendit nga Ursula von der Leyen mes vendeve me përparimin më të madh në rrugën drejt Bashkimit Europian, por mesazhi i saj në Tiranë nuk ishte një çek i bardhë. Sipas presidentes së Komisionit Europian, anëtarësimi do të matet me merita dhe me përmbushje konkrete, ndërsa Brukseli po përgatit udhërrëfyes për vendet që ecin më shpejt në proces.
Brukseli flet për progres, por vendos kushte të qarta
Në konferencën e përbashkët me kryeministrin Edi Rama, Von der Leyen deklaroi se procesi i anëtarësimit të Shqipërisë në BE do të bazohet në merita. Ajo theksoi se për vendet që kanë bërë përparimin më të madh do të hartohen udhërrëfyes konkretë drejt anëtarësimit.
Sipas saj, ky proces nuk duhet parë domosdoshmërisht si i ngadaltë, por si një rrugë me hapa të matshëm. Në thelb, sinjali nga Brukseli ishte i dyfishtë: vlerësim për ritmin e deritanishëm, por edhe filtrime të forta për fazat që vijnë.
Çfarë do të kontrollojë BE para zgjerimit
Presidentja e Komisionit Europian tha se do të shqyrtohen institucionet, politikat dhe financat për të parë nëse BE është gati të presë anëtarë të rinj. Në të njëjtën linjë, ajo nënvizoi se udhërrëfyesit do të shërbejnë edhe për të garantuar që vlerat e BE-së dhe sundimi i ligjit të vijojnë pas anëtarësimit.
Ky formulim lë të kuptohet se përtej deklaratave politike për progres, pesha kryesore mbetet te standardet që kërkon Brukseli, veçanërisht te funksionimi i institucioneve dhe respektimi i shtetit të së drejtës.
Shqipëria mes vendeve me përparimin më të madh
Von der Leyen e përfshiu Shqipërinë në grupin e vendeve që, sipas vlerësimit të Komisionit Europian, kanë bërë përparimin më të madh. Sipas versionit të paraqitur prej saj, udhërrëfyesit do ta kthejnë procesin e integrimit në hapa konkretë, duke përcaktuar qartë çfarë duhet bërë dhe çfarë mbetet më pas.
Pikërisht kjo pjesë e mesazhit shihet si thelbi politik i vizitës: Shqipëria po merr një vlerësim pozitiv, por jo një premtim të pakushtëzuar për afat apo hyrje automatike në BE.
Rikthehet në vëmendje tërmeti i 2019 dhe rindërtimi i shkollave
Në fjalën e saj, Von der Leyen solli në vëmendje edhe tërmetin e vitit 2019, duke kujtuar se atëherë kishte premtuar se Europa do të qëndronte pranë Shqipërisë. Ajo tha se kjo mbështetje është materializuar, ndër të tjera, përmes programit të BE-së për rindërtimin e shkollave.
Sipas deklaratës së saj, janë rindërtuar 63 shkolla, përfshirë edhe shkollën “Emin Duraku”, të cilën njoftoi se do ta vizitojë. Mesazhi politik ishte i qartë: Brukseli po e lidh ndihmën konkrete pas tërmetit me narrativën më të gjerë të afrimit të Shqipërisë me BE-në.
Deklaratat e presidentes së Komisionit Europian i japin Tiranës një mbështetje politike të rëndësishme në raport me integrimin, por gjithashtu konfirmojnë se vendimi përfundimtar nuk ndahet nga kushtet mbi institucionet, financat dhe sundimin e ligjit.
Pra, përtej toneve optimiste të takimit, mesazhi kryesor mbetet se rruga drejt BE-së do të varet nga provat konkrete dhe jo vetëm nga retorika e progresit.