Kosova përballet me një nga ato ditë kur ngërçi institucional nuk mbetet më vetëm debat politik, por kthehet në provë konkrete për funksionimin e shtetit. Afati kushtetues për zgjedhjen e presidentit po mbyllet, ndërsa paralelisht ka mbetur i papërfunduar edhe procesi për ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara.
Afati po mbyllet, por pa një kalendar të qartë
Deri në orët e para të ditës nuk ishte paralajmëruar zyrtarisht asnjë seancë e Kuvendit dhe as mbledhje e komisioneve parlamentare. Kjo e lë krizën të hapur deri në minutën e fundit, me mundësinë që një seancë e jashtëzakonshme të thirret vetëm në përpjekje për të shmangur bllokimin.
Në thelb, institucioni që duhet të japë zgjidhje mbetet vetë i paqartë për mënyrën dhe kohën se si do të veprojë. Kjo e bën ditën vendimtare jo vetëm politikisht, por edhe institucionalisht problematike.
Presidenti dhe Specialja, dy procese të lidhura në të njëjtin nyje
Nëse Kuvendi arrin të zgjedhë presidentin brenda afatit kushtetues, legjislatura vazhdon mandatin dhe deputetët mund të rikthehen te çështjet që kanë mbetur pezull. Mes tyre është edhe projektligji për ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara, i cili ende nuk e ka mbyllur procesin parlamentar.
Kryetari i Komisionit për Legjislacion, Vigan Qorrolli, u ka bërë thirrje deputetëve të votojnë gjatë ditës si për presidentin e ri, ashtu edhe për ndryshimet në këtë ligj. Sipas tij, të dyja lidhen drejtpërdrejt me funksionimin e institucioneve dhe me shmangien e një tjetër cikli zgjedhor.
Nëse dështon votimi, vendi shkon drejt një tjetër krize
Nëse Kuvendi nuk e zgjedh presidentin deri në mbarimin e afatit kushtetues, skenari që pritet është shpërndarja e Kuvendit dhe kalimi i vendit drejt zgjedhjeve të parakohshme.
Kjo do të ndërpriste punën e kësaj përbërjeje parlamentare dhe do të linte të pamundur miratimin në lexim të dytë të ndryshimeve për Dhomat e Specializuara. Pra, nuk është fjala vetëm për emrin e presidentit, por për një zinxhir vendimmarrjesh që mund të mbeten të bllokuara.
Paqartësi edhe për kompetencat presidenciale
Një tjetër pikë e ndjeshme lidhet me ushtrimin e kompetencave të presidentit në rast se Kuvendi shpërndahet. Mandati gjashtëmujor i Albulena Haxhiut si ushtruese e detyrës së presidentit ka përfunduar.
Kushtetuta, në këtë pikë, nuk përcakton qartë se kush i ushtron kompetencat presidenciale pas përfundimit të këtij afati. Kjo e shton pasigurinë institucionale pikërisht në ditën kur duhej të kishte më shumë qartësi se kurrë.
Në fund, dita politike në Kosovë mbetet e ndarë mes dy rrugëve të qarta: ose zgjidhet presidenti dhe Kuvendi vijon punën, ose dështon votimi dhe vendi rrëshqet drejt zgjedhjeve të parakohshme.
Deri tani, pa një njoftim zyrtar për mbledhjen e deputetëve, mbetet e paqartë nëse kriza do të marrë një zgjidhje institucionale apo do të thellohet edhe më tej.