Kur protesta kalon nga presioni qytetar te djegia e kazanëve, thyerja e semaforëve dhe sulmet ndaj institucioneve, kostoja nuk mbetet më vetëm politike. Ajo u faturohet qytetarëve, bizneseve dhe qytetit. Pikërisht këtu nis edhe përgjegjësia që qeveria nuk mund ta anashkalojë me heshtje.
Kur revolta kthehet në dëm për qytetin
Pamjet e përplasjeve në Tiranë tregojnë një protestë që ka dalë përtej kufirit të tubimit paqësor. Dëmtimi i bizneseve private, shkulja e elementëve urbanë dhe sulmet me gurë ndaj policisë e zhvendosin ngjarjen nga e drejta për të kundërshtuar te rreziku i hapur për rendin dhe sigurinë publike.
Kur turma hyn me forcë në institucione apo lë pas dëme në pronë publike, nuk bëhet më fjalë vetëm për zemërim qytetar. Fatura e kësaj përplasjeje nuk i mbetet vetëm qeverisë; e paguajnë qytetarët që përdorin rrugët, bizneset që dëmtohen dhe komuniteti që sheh qytetin të degradojë nën sytë e institucioneve.
Policia mes detyrës për rend dhe kufirit të forcës
Në një situatë të tillë, policia ka detyrimin të mbrojë jetën, pronën dhe rendin publik. Por ky detyrim nuk mund të përkthehet në ndëshkim të verbër apo në trajtim të njëjtë për protestuesit paqësorë dhe autorët e akteve të dhunshme.
Përgjegjësia penale duhet të jetë individuale dhe e mbështetur në prova, jo në etiketime kolektive. Po aq problematike sa dhuna e turmës do të ishte edhe një përgjigje jashtë proporcionalitetit nga ana e shtetit.
Heshtja e qeverisë po e thellon krizën
Pika më e dobët në këtë krizë mbetet mungesa e një reagimi politik bindës. Nëse studentët protestojnë prej muajsh dhe kërkesat e tyre kanë mbetur pa përgjigje, atëherë përshkallëzimi nuk mund të lexohet vetëm si çështje rendi. Ai është edhe produkt i mosveprimit institucional.
Qeveria nuk mund të fshihet pas pamjeve të dhunës për të shmangur thelbin e pakënaqësisë. Pritja që protesta të konsumohet nga lodhja, ose llogaria që dhuna do t’ia heqë legjitimitetin në sytë e publikut, nuk përbëjnë strategji qeverisëse. Janë vetëm shtyrje e krizës.
Studentë, opozitë dhe pyetjet që kërkojnë prova
Në këtë protestë shfaqen njëkohësisht kërkesa studentore dhe prani politike opozitare. Sa peshon secila palë dhe kush po ndikon në përshkallëzim, kjo nuk mund të vendoset me etiketa apo interes propagandistik, por me fakte.
Prania e militantëve nuk e zhduk automatikisht të drejtën e studentëve për t’u dëgjuar. Po ashtu, flamuri i një kauze qytetare nuk mund të përdoret si mburojë morale për djegie, shkatërrim dhe sulme ndaj pronës apo institucioneve.
Qyteti nuk mund të mbetet mes dy papërgjegjshmërive
Kur dëmtohet një biznes privat, nuk goditet domosdoshmërisht qeveria, por dikush që mund të mos ketë asnjë lidhje me përplasjen politike. Kur thyhet një semafor apo digjet një kazan, pasoja bie mbi qytetin dhe sigurinë e përditshme të qytetarëve.
Kjo është arsyeja pse kriza nuk zgjidhet as me heshtje zyrtare, as me dhunë rruge. Qeveria duhet të japë përgjigje konkrete për kërkesat që kanë nxitur protestën, ndërsa organizatorët duhet të ndahen qartë nga aktet e dhunshme dhe nga kushdo që i përdor turmat për llogari politike.
Një qytet nuk mund të mbahet peng as nga një pushtet që nuk dëgjon, as nga një turmë që shkatërron.
Kur institucionet heshtin dhe rruga digjet, kostoja politike kthehet shumë shpejt në kosto publike për Tiranën.