Dhuna e shfaqur gjatë protestës ka nxjerrë në pah një kontrast të fortë: ndërsa retorika politike flet për betejë me qeverinë, dëmet bien mbi qytetarët e zakonshëm, bizneset e vogla dhe pronën private. Mes koshave të djegur, semaforëve të shkulur dhe bizneseve të sulmuara, pyetja që mbetet është e thjeshtë: kush po e paguan realisht faturën e kësaj përplasjeje?
Kur zemërimi politik kthehet në kosto për qytetin
Zemërimi ndaj qeverisë mund të jetë i kuptueshëm në plan politik, por kjo nuk e bën të pranueshme goditjen e pronës së qytetarëve. Kur protesta kalon nga kërkesa politike te djegia e bizneseve dhe shkatërrimi i infrastrukturës urbane, fokusi largohet nga pushteti dhe bie mbi ata që nuk mbajnë përgjegjësi për vendimmarrjen publike.
Në këtë panoramë, semaforët e shkulur, koshat e djegur dhe sulmet ndaj subjekteve private ngrejnë një pyetje thelbësore: çfarë lidhjeje ka prona e një qytetari të zakonshëm me konfliktin politik që pretendohet se po zhvillohet në rrugë?
Kioska e djegur dhe fatura që nuk e paguan politika
Rasti më i rëndë i përshkruar është ai i një kioske pranë hyrjes së Rrugës së Durrësit, në pronësi të një të moshuari që, sipas rrëfimit, e kishte ndërtuar me kursimet e jetës për të mbajtur familjen. Kioska u dogj, ndërsa i zoti i saj e shihte në flakë pa mundur të bënte asgjë.
Kjo tablo e zhvendos debatin larg sloganit politik dhe e sjell te pasoja konkrete: qeveria mund të vazhdojë rutinën e saj, drejtuesit politikë mund të largohen, por humbja mbetet mbi qytetarin që sheh të shkrumbohet mjeti i vetëm i jetesës. Parullat nuk e kompensojnë dëmin dhe as e rikthejnë mundin e humbur.
Versioni zyrtar i policisë përballë boshllëkut në terren
Në një kohë kur drejtuesi i Policisë së Shtetit deklaroi se forcat e rendit po mbronin qytetarët dhe bizneset, ngjarjet e përshkruara në terren hedhin dyshime të forta mbi efektivitetin real të kësaj mbrojtjeje. Nëse një biznes digjet pa ndërhyrje të dukshme, deklarata zyrtare mbetet e pamjaftueshme për të sqaruar çfarë ndodhi.
Pyetjet janë të drejtpërdrejta: a kishte forca të mjaftueshme, pse nuk u parandalua sulmi, dhe kush mban përgjegjësi kur mbrojtja e premtuar nuk materializohet aty ku duhet? Mbrojtja e institucioneve është detyrë e policisë, por po aq detyrim është edhe mbrojtja e pronës së qytetarëve, sidomos kur rreziku është i paralajmëruar.
Përgjegjësi për vandalët dhe presion për organizatorët
Mungesa e reagimit të mjaftueshëm policor nuk e zbeh përgjegjësinë individuale të atyre që ushtrojnë dhunë. Sulmi ndaj një dyqani, djegia e pronës apo goditja e policisë nuk mund të justifikohen me flamuj partie apo me zemërim të përgjithshëm. Këto mbeten akte që kërkojnë përgjegjësi konkrete.
Po aq i rëndësishëm është edhe pozicioni i organizatorëve të protestës. Nëse dhuna përdoret si sfond i aksionit politik dhe nuk dënohet qartë, atëherë distanca mes kauzës së shpallur dhe pasojës reale bëhet edhe më e dukshme. Një protestë matet me kërkesat që ngre, jo me dëmin që lë pas.
Në fund, pyetja që del mbi rrënojat e semaforëve, koshave dhe bizneseve mbetet po aq goditëse sa metafora që e shoqëron: “Po me urën ç’patën?”
Kur përplasja me pushtetin përfundon te kioska e një të moshuari, problemi nuk është më vetëm politik. Është edhe dështim i rendit publik, edhe padrejtësi ndaj qytetarit që mbetet i pambrojtur mes zjarrit dhe deklaratave.