Luiz Inácio Lula da Silva ka hyrë në histori si presidenti i parë i Brazilit që fiton një mandat të katërt. Megjithatë, pas triumfit elektoral, sfida reale nis tani: si të qeverisësh një vend të polarizuar, me një opozitë të djathtë të fortë dhe me institucione ku kontrolli politik nuk anon nga presidenca.
Përmbysje historike në balotazh
Lula e ktheu në avantazh humbjen e raundit të parë dhe vendosi një rekord të ri në politikën braziliane pas rikthimit të vendit në demokraci në vitin 1985. Asnjë president nuk kishte arritur më parë të përmbyste një disavantazh të tillë mes dy raundeve.
Kandidati i Partisë së Punëtorëve shtoi mbi 10 milionë vota në tri javët mes raundit të parë dhe balotazhit, ndërsa rivali i tij i krahut të djathtë, Flávio Bolsonaro, fitoi 3.6 milionë vota më shumë. Ky rezultat i dha Lulës një epërsi më të gjerë se ajo e vitit 2022, kur kishte mposhtur Jair Bolsonaron.
Bolsonaro nuk e njeh rezultatin
Ashtu si Jair Bolsonaro më parë, edhe Flávio Bolsonaro refuzoi ta pranonte rezultatin dhe njoftoi se do të kërkojë anulimin e zgjedhjeve në gjykatë. Kundërshtimi i tij lidhet me vendimin e gjyqtarit të Gjykatës së Lartë Federale, Cristiano Zanin, për të zgjatur votimin me dy orë.
Sipas versionit të Flávio Bolsonaros, zbatimi i kësaj mase nuk ishte i barabartë dhe dëmtoi kushtet e garës. Megjithatë, në të njëjtën kohë, edhe fushata e tij kishte kërkuar zgjatje në disa zona për shkak të reshjeve të dendura që, sipas tyre, penguan votuesit të arrinin në qendrat e votimit.
Si ndryshoi harta elektorale
Një nga pikat kyçe të përmbysjes ishte Minas Gerais, shteti me elektoratin e dytë më të madh në Brazil. Lula kaloi aty nga një humbje me afro 590 mijë vota në një fitore me rreth 99 mijë, duke krijuar një diferencë prej afërsisht 690 mijë votash mes dy kandidatëve.
Ai fitoi gjithashtu në të nëntë shtetet verilindore dhe përfitoi nga rritja e pjesëmarrjes në balotazh. Abstenimi ra nga 21.08% në raundin e parë në rreth 19.2% në të dytin, duke sjellë afro tre milionë votues më shumë në kuti. Lula ruajti avantazh edhe në kryeqytetet e São Paulos dhe Rio de Janeiros, ndërsa përmbysi rezultatin e raundit të parë në qytetin e Rios.
Fitore e madhe, hapësirë e vogël për të qeverisur
Paradoksi i këtij mandati është i qartë: Lula fitoi zgjedhjet, por nuk ka terren të qetë institucional. Partitë e djathta do të kenë 303 nga 513 vendet në Dhomën e Deputetëve, kundrejt 124 për të majtën dhe 86 për qendrën. Në Senat, e djathta kontrollon gati dy të tretat e vendeve.
Kjo do të thotë se çdo premtim politik, çdo reformë dhe çdo prioritet qeverisës do të varet nga pazaret parlamentare dhe nga aftësia për të ndërtuar aleanca përtej kampit të vet. Presioni nuk mbaron në Kongres: edhe në nivel shtetëror, harta e guvernatorëve tregon se kampi konservator ruan ndikim të fortë.
Presion ekonomik dhe sfida ndërkombëtare
Sfidat më të afërta për mandatin e ri lidhen me ekonominë, sigurinë dhe politikën e jashtme. Lula do të përballet me kufizime fiskale, borxh, deficit dhe norma të larta interesi, që e bëjnë më të vështirë kthimin e premtimeve elektorale në lehtësim konkret për qytetarët.
Në planin rajonal dhe ndërkombëtar, ai rikthehet në një Amerikë Latine më pak të favorshme për të majtën sesa në ciklet e mëparshme. Ndërkohë, marrëdhënia me SHBA mbetet një dosje delikate, sidomos përballë presioneve tregtare dhe zhvillimeve politike në Uashington. Fitorja e tij ndal valën e të djathtës në rajon, por nuk e zhbën automatikisht klimën politike që e ka forcuar atë.
Lula ka marrë një fitore historike dhe ka thyer disa tabu elektorale në Brazil. Por rezultati nuk i jep një çek të bardhë për qeverisje.
Mandati i katërt nis me kapital të madh politik, por edhe me kufij të fortë institucionalë. Pikërisht aty do të testohet pesha reale e kësaj fitoreje.