Mbledhja e Komisionit të Posaçëm për Reformën Zgjedhore dështoi mes mosmarrëveshjeve për rendin e ditës, duke nxjerrë sërish në pah krizën e bashkëpunimit politik për rregullat e zgjedhjeve. Pas bllokimit, kreu i grupit parlamentar të PS-së, Taulant Balla, i vendosi PD-së një afat të prerë: 30 nëntorin.
Përplasja për komisionin dhe afati i ri politik
Sipas deklaratës së Ballës, Partia Demokratike duhet të rikthehet në komision brenda 30 nëntorit për të diskutuar rekomandimet e OSBE/ODIHR-it. Në të kundërt, mazhoranca paralajmëron se do të ecë përpara e vetme me ndryshimet dhe do t’i çojë në Kuvend duke u mbështetur te shumica prej tre të pestash.
Mesazhi i PS-së është i qartë: bllokimi i procesit nuk do të pritet pafund. Por ky paralajmërim vjen në një moment kur vetë reforma zgjedhore vijon të mbetet peng i konfliktit mes palëve, ndërsa çështje me ndikim direkt te standardi i zgjedhjeve mbeten pa zgjidhje politike konsensuale.
Katër pikat që PS thotë se duhen adresuar
Balla renditi katër fusha që, sipas PS-së, duhet të trajtohen në kuadër të reformës: depolitizimi i komisioneve zgjedhore, financimi i partive politike, rregullimi i mbulimit mediatik të fushatave dhe ndarja e shtetit nga zgjedhjet, përmes frenimit të përfshirjes së administratës publike në fushatë.
Këto janë tema të përsëritura prej vitesh në debatet për zgjedhjet në Shqipëri dhe lidhen drejtpërdrejt me kritikat e hershme për ndikimin partiak mbi administrimin zgjedhor dhe përdorimin e pushtetit shtetëror në fushata. Pikërisht për këtë, deklarimet politike mbeten për t’u matur me tekstin konkret të propozimeve dhe me gatishmërinë reale për t’i votuar ato.
Çfarë propozon mazhoranca për zgjedhjet dhe këshillat bashkiakë
Sipas Ballës, synimi i mazhorancës është që zgjedhjet e 9 majit 2027 të zhvillohen me ndryshimet e nevojshme ligjore dhe nënligjore. Një nga idetë e paraqitura është garantimi i përfaqësimit të zonave që janë përfshirë në bashki të bashkuara, duke përmendur si shembull Rrogozhinën dhe Kavajën, në mënyrë që secila zonë të ketë përfaqësues në këshillin bashkiak.
Ai bëri të ditur gjithashtu se PS ka propozuar rikthimin e numërimit të votave në qendrat e votimit, me argumentin se kjo do të shkurtojë ndjeshëm kohën e nxjerrjes së rezultatit përfundimtar. Kjo është një prej pikave që pritet të ngjallë debat, pasi çdo ndryshim në zinxhirin e administrimit të votës kërkon jo vetëm dakordësi politike, por edhe garanci për integritetin e procesit.
Jo listave 100% të hapura për këshillat bashkiakë
I pyetur për mundësinë që anëtarët e këshillave bashkiakë të zgjidhen me lista 100 për qind të hapura, Balla u shpreh kundër. Sipas tij, formula aktuale është më e përshtatshme për të garantuar funksionim dhe përfaqësim në këshillat bashkiakë.
Në të njëjtën linjë, ai tha se PS po punon edhe mbi ide të tjera për mënyrën si partitë mund të sigurojnë përfaqësim të të gjithë territorit në përzgjedhjen paraprake të kandidatëve për këshillat bashkiakë. Këto ide, sipas tij, pritet të prezantohen në Asamblenë Kombëtare të PS-së më 14 nëntor.
Deri tani, procesi mbetet i bllokuar dhe afati i vendosur nga mazhoranca e shton presionin politik mbi opozitën, por pa garantuar vetvetiu një reformë me konsensus.
Në një çështje kaq të ndjeshme sa rregullat e zgjedhjeve, lëvizja e njëanshme në Kuvend mund të prodhojë numra, por jo domosdoshmërisht besim publik te standardet e procesit.