Rritja me 3.8 miliardë lekë e buxhetit për arsimin e lartë në vitin 2027, e paraqitur në Komisionin e Edukimit, nuk i ka bindur drejtuesit e universiteteve publike. Në një klimë tensionesh dhe protestash pranë Ministrisë së Arsimit, rektorët kërkuan që fokusi të mos mbetet te shifrat në letër, por te pagat e stafit akademik dhe kushtet reale në universitete.
Seanca për buxhetin, me opozitën jashtë salle
Diskutimi për projektbuxhetin e arsimit të lartë u zhvillua në Komisionin e Edukimit, por pa praninë e opozitës, edhe pse në mbledhje ishin thirrur rektorët e universiteteve publike në vend.
Mungesa e përfaqësimit politik në një debat për financimin e universiteteve u vu në dukje edhe nga rektorët. Fatbardh Sallaku, rektor i Universitetit Bujqësor të Tiranës, e cilësoi problematike një sallë "të përgjysmuar", duke nënvizuar se arsimi nuk duhet trajtuar si çështje kampesh politike.
Rritja në buxhet nuk shihet si zgjidhje e mjaftueshme
Sipas parashikimeve të paraqitura në komision, buxheti i vitit të ardhshëm për arsimin e lartë rritet me 3.8 miliardë lekë. Megjithatë, drejtuesit e universiteteve thanë se kjo shtesë nuk mjafton as për infrastrukturën, as për përballimin e krizës së motivimit te stafi akademik.
Shqetësimi kryesor i ngritur prej tyre ishte niveli i pagave për pedagogët, të cilat u cilësuan të pamjaftueshme dhe larg standardeve që do të duhej të garantonin një funksionim normal të universiteteve publike.
Rektorët: pagat janë bërë problemi kryesor
Agron Kasa, rektor i Universitetit të Sporteve të Tiranës, kërkoi që qeveria dhe Parlamenti të rishikojnë qasjen ndaj arsimit të lartë në projektbuxhet, duke vënë theksin te pagesat në universitetet publike. Sipas tij, motivimi i stafit akademik është kthyer në pengesën kryesore për kryerjen e detyrës.
Në të njëjtën linjë, Erald Bakalli, rektor i Universitetit të Arteve, tha se kërkesa për rritje page është artikuluar edhe më herët dhe se këtë herë pritet të trajtohet me prioritet, me synimin për të vendosur një standard tjetër pagesash për vitin 2027.
Fatbardh Sallaku ngriti edhe çështjen e pabarazisë në trajtimin e drejtuesve universitarë, duke argumentuar se nuk është normale që rektorë me ngarkesa shumë të ndryshme stafi të paguhen njësoj.
Mazhoranca flet për reformë dhe ndryshim ligji
Nga ana e mazhorancës, u pranua nevoja për reformim të arsimit të lartë dhe për rishikim të kuadrit ligjor. Sipas versionit të paraqitur në komision, financimi duhet të lidhet më fort me performancën dhe me profilizimin e universiteteve.
Ogerta Manastirliu tha se ka ardhur momenti për rishikimin e ligjit të arsimit të lartë, duke theksuar se vlerësimi financiar duhet të bëhet mbi bazën e performancës. Megjithatë, mbetet për t’u parë nëse ky pozicion do të shoqërohet me fonde konkrete për pagat dhe jo vetëm me një tjetër paketë premtimesh për reformë.
Përtej rritjes së shpallur në letër, sinjali nga universitetet publike është i qartë: pa paga më dinjitoze dhe pa investime reale, projektbuxheti 2027 vështirë se do të shihet si kthesë për arsimin e lartë.
Debati i hapur në komision tregoi edhe një tjetër problem të vjetër: kur flitet për universitetet, politika shfaqet e ndarë, ndërsa kërkesat bazë të sistemit vazhdojnë të shtyhen nga një buxhet në tjetrin.