Bashkimi Evropian ka dalë publikisht kundër një votimi të mundshëm në Kuvendin e Kosovës për ndryshime në ligjin për Dhomat e Specializuara, të njohura gjerësisht si Gjykata Speciale. Sipas reagimit zyrtar të BE-së në Kosovë, nisma ngre pikëpyetje serioze për detyrimet ndërkombëtare të vendit dhe për disa prej garancive më të ndjeshme të sistemit të drejtësisë.
Brukseli sinjalizon shqetësim para votimit
Në reagimin e saj, BE-ja në Kosovë tha se e sheh me shqetësim njoftimin për një votim të mundshëm në Kuvend lidhur me ligjin për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara.
Qëndrimi i bllokut europian vjen në një fazë të ndjeshme, kur çdo ndërhyrje ligjore mbi këtë mekanizëm shihet jo vetëm si çështje e brendshme, por edhe si test i marrëdhënies së Kosovës me angazhimet që ka marrë ndërkombëtarisht.
Çfarë problematizon BE-ja
Sipas versionit zyrtar të BE-së, ndryshimet e propozuara ngrenë shqetësime serioze për respektimin e parimeve themelore të sundimit të ligjit. Në mënyrë të veçantë përmenden pavarësia e gjyqësorit, mbrojtja e viktimave dhe dëshmitarëve, vazhdimësia e të drejtave procedurale dhe llogaridhënia efektive.
Po ashtu, në reagim thuhet se ka pikëpyetje edhe për kushtetutshmërinë e ndryshimeve, një sinjal që tregon se debati nuk po shihet thjesht si teknik, por si ndërhyrje me pasoja potenciale në arkitekturën e drejtësisë.
Kërkesa e qartë: pa konsultime, jo miratim
BE-ja ka kërkuar që përpara çdo miratimi të zhvillohen konsultime paraprake me partnerët ndërkombëtarë. Kjo kërkesë paraqitet si pjesë e detyrimeve që Kosova ka në raport me angazhimet e saj ndërkombëtare.
Sipas reagimit zyrtar, BE-ja thotë se që nga kthimi i ligjit për rishqyrtim në Kuvend është angazhuar aktivisht për t’ua përcjellë autoriteteve të Kosovës shqetësimet dhe pritshmëritë e saj.
Mesazh politik për institucionet e Kosovës
Reagimi i BE-së e vendos Kuvendin dhe institucionet e Kosovës përballë një sinjali të fortë politik: çdo lëvizje mbi Gjykatën Speciale do të lexohet edhe përmes filtrit të sundimit të ligjit dhe të besueshmërisë ndërkombëtare të shtetit.
Në këtë fazë, mbetet për t’u parë nëse shumica parlamentare do të ecë përpara me votimin apo do të tërhiqet drejt konsultimeve që po kërkon BE-ja.
Debati për Dhomat e Specializuara rikthehet kështu jo vetëm si çështje juridike, por edhe si provë për mënyrën se si institucionet e Kosovës menaxhojnë raportin mes politikës së ditës dhe detyrimeve që i kalojnë kufijtë e një mandati parlamentar.
Për momentin, mesazhi i BE-së është i qartë: ndryshime të tilla nuk duhet të kalojnë pa konsultim paraprak dhe pa adresuar shqetësimet mbi pavarësinë e drejtësisë, mbrojtjen e dëshmitarëve dhe bazën kushtetuese të nismës.