Pas dekadash kërkesash nga sporti dhe sidomos nga futbolli, qeveria ka miratuar projektligjin që ndryshon ligjin e sponsorizimeve të vitit 1994. Sipas versionit zyrtar, bizneset që financojnë sportin, artin dhe kulturën do të mund të përfitojnë zbritje të drejtpërdrejta nga detyrimet tatimore, deri në 30% të tatimit mbi fitimin.
Çfarë ndryshon në skemën e sponsorizimeve
Projektligji i miratuar në Këshillin e Ministrave prek mënyrën se si trajtohen fiskalisht sponsorizimet. Sipas parashikimit të ri, kompanitë që paguajnë tatim mbi fitimin do të kenë të drejtë të zbresin drejtpërdrejt nga detyrimi tatimor shumën e sponsorizuar për veprimtari publike në sport, art dhe kulturë, deri në 30% të tatimit mbi fitimin të vitit paraardhës.
Në praktikë, kjo do të thotë se mbështetja ndaj një klubi, federate, akademie apo aktiviteti sportiv nuk do të trajtohet vetëm si shpenzim i zakonshëm, por si një instrument që sjell përfitim fiskal të drejtpërdrejtë për biznesin. Projektligji përfshin edhe sponsorizimet në natyrë, me kufij dhe mekanizma të veçantë të lidhur me rezultatin financiar dhe detyrimin tatimor.
Qeveria flet për më shumë para jashtë buxhetit
Lajmi u bë publik nga ministri Blendi Gonxhja, i cili e paraqiti ndryshimin si një hap të rëndësishëm për sportin, artin dhe kulturën. Sipas njoftimit të tij, potenciali i mbështetjes mund të arrijë deri në 2 miliardë lekë në vit, përtej fondeve që vijnë nga buxheti i shtetit.
Megjithatë, kjo mbetet një pritshmëri e shpallur nga ekzekutivi. Efekti real do të varet nga mënyra si do të zbatohet ligji, nga interesi i biznesit dhe nga filtrat që do të vendosen në aktet nënligjore.
Përfitime edhe për subjektet që marrin sponsorizime
Projektligji parashikon që të ardhurat e përfituara nga sponsorizimi të jenë të patatueshme për subjektin përfitues. Ato nuk do të përfshihen në rezultatin financiar për klasifikimin sipas shkallëve tatimore.
Kjo skemë, nëse kalon edhe filtrin parlamentar, synon t’u japë klubeve, federatave dhe organizatave përfituese më shumë hapësirë për të përdorur fondet pa u penalizuar fiskalisht vetëm pse kanë siguruar sponsorë.
Presioni erdhi prej vitesh nga futbolli
Ndryshimi nuk erdhi në vakum. Federata Shqiptare e Futbollit ka qenë ndër institucionet që e ka shtyrë më fort këtë çështje për vite me radhë, duke kërkuar një kuadër më të favorshëm për investimet private në sport. Në disa momente kësaj kërkese i është bashkuar edhe basketbolli.
Një pikë kthese u shënua në vitin 2020, kur Liga Profesioniste dhe klubet e Kategorisë Superiore vendosën në krye të kërkesave të tyre ndaj qeverisë një ligj funksional për sponsorizimet, duke paralajmëruar edhe bojkot të kampionatit. Kërkesa ishte e qartë: më pak premtime dhe më shumë instrumente konkrete financimi.
Regjistër elektronik dhe e drejtë ankimi
Për të kufizuar abuzimet, projektligji parashikon dokumentim të detyrueshëm të sponsorizimeve përmes kontratave, raporteve mbi përdorimin e fondeve dhe dokumenteve të tjera financiare. Po ashtu, është parashikuar krijimi i një regjistri elektronik kombëtar të sponsorizimeve, që sipas qeverisë duhet të rrisë transparencën dhe gjurmueshmërinë.
Në rast se administrata tatimore refuzon njohjen e lehtësisë, sponsorizuesi do të ketë 30 ditë kohë për të bërë ankim pranë Drejtorisë së Përgjithshme të Tatimeve, me të drejtë për të ndjekur edhe rrugë të tjera ligjore. Për momentin, projektligji ka kaluar vetëm hallkën e qeverisë dhe pritet të përballet me procedurat parlamentare.
Në letër, ndryshimi synon të hapë një kanal të ri financimi për sportin shqiptar, por prova e vërtetë do të jetë te zbatimi dhe te mënyra si do të shmangen favorizimet apo përdorimi formal i skemës.
Pas një pritjeje të gjatë dhe presioni të vazhdueshëm nga sporti, sidomos nga futbolli, tani mbetet për t’u parë nëse nisma do të sjellë investime reale apo do të mbetet një tjetër premtim i paketuar mirë në nivel qeveritar.