Një nga fenomenet më të forta El Niño të regjistruara në të paktën një mijëvjeçarin e fundit mund të përkeqësojë ndjeshëm krizën klimatike globale, me pasoja që shkojnë nga thatësirat dhe zjarret te përmbytjet, mungesa e ujit dhe goditje të forta për prodhimin ushqimor. Paralajmërimi është rikthyer në qendër të debatit gjatë COP31 në Turqi, ku presioni ndaj vendeve të pasura për më shumë financim po rritet.
Parashikime të rënda për muajt në vijim
Sipas vlerësimeve të paraqitura në diskutimet e klimës, El Niño pritet të arrijë kulmin në dhjetor, ndërsa ndikimi i tij mund të zgjasë gjatë gjithë vitit të ardhshëm. Shkencëtarët paralajmërojnë për temperatura ekstreme, reshje të çrregullta dhe dëmtime serioze në të korrat.
Fenomeni lidhet me ngrohjen e pazakontë të ujërave në lindje të Oqeanit Paqësor. Edhe pse është proces natyror ciklik, efektet e tij nuk mbeten lokale: ai mund të shtrembërojë modelet e motit në shkallë globale dhe të rëndojë mbi një klimë tashmë të destabilizuar.
Pasojat kanë nisur të shfaqen në disa rajone
Shenjat e para po raportohen në disa pjesë të botës. Në Indonezi janë regjistruar zjarre të mëdha dhe dëmtime të të korrave, ndërsa në SHBA janë raportuar përmbytje bregdetare. Sudani po përballet me thatësirë në përkeqësim, ndërsa Ekuadori dhe Somalia janë goditur nga përmbytje të konsiderueshme.
Një nga rastet më të ndjeshme është ai i Ishujve Marshall, ku thatësira ka sjellë krizë të furnizimit me ujë dhe autoritetet kanë shpallur gjendjen e jashtëzakonshme. Vendi mbështetet kryesisht te reshjet për ujë të pijshëm, çka e bën ekspozimin edhe më të lartë përballë luhatjeve ekstreme të motit.
Alarm për zhvendosje dhe pasiguri ushqimore
Shqetësimi nuk lidhet vetëm me motin, por me efektet sociale që mund të pasojnë. Sipas paralajmërimit të UNHCR-së, deri në 3 milionë persona mund të detyrohen të largohen nga shtëpitë e tyre në Kenia, Somali, Sudanin e Jugut dhe Ugandë për shkak të thatësirës në Afrikën Lindore.
Në Kenia, goditja mbi bujqësinë është tashmë e dukshme: prodhimi i misrit ka rënë me 40%. Kjo pritet të rëndojë sigurinë ushqimore dhe të kufizojë kapacitetet për të përballuar presionin shtesë nga lëvizjet e popullsisë.
Financimi mbetet larg nevojave reale
Përtej deklaratave politike në samitet ndërkombëtare, një nga problemet më të mëdha mbetet mungesa e fondeve për vendet më të ekspozuara. Edhe pse shtetet e pasura ranë dakord vitin e kaluar të trefishojnë fondet për përshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike, shumat e siguruara ende konsiderohen shumë poshtë nevojave.
Sipas vlerësimeve të cituara në COP31, deri në vitin 2035 do të nevojiten rreth 305 miliardë dollarë në vit që vendet më të varfra të përballojnë përmbytjet, valët e të nxehtit, zjarret dhe pasojat e tjera të krizës klimatike. Mesazhi i organizatave mjedisore është i drejtpërdrejtë: premtimet diplomatike nuk mjaftojnë kur komunitetet në terren përballen me mungesë uji, ushqimi dhe mbrojtjeje bazë.
Paralajmërimet e ekspertëve sugjerojnë se El Niño nuk po shihet thjesht si një episod i radhës klimatik, por si një shumëzues rreziku në një sistem global tashmë të tendosur nga ngrohja e planetit.
Nëse financimi dhe masat konkrete vijojnë të ecin më ngadalë se kriza, barra më e rëndë pritet të bjerë sërish mbi vendet që kanë kontribuar më pak në ndryshimet klimatike, por po paguajnë koston më të lartë.