Edi Rama e përdori Asamblenë Kombëtare të Partisë Socialiste për të ndërthurur tre linja politike në një fjalim të vetëm: narrativën e suksesit për integrimin europian, mbrojtjen e qeverisë përballë kritikave dhe një qëndrim të fortë kundër paraburgimit në çështjet që prekin figurat e pushtetit. Në qendër të fjalës së tij ishin edhe dy emra që kanë prodhuar debat publik: Belinda Balluku dhe Erion Veliaj.
2027 dhe BE-ja, si bosht politik i fjalimit
Rama tha se në raportin më të fundit të zgjerimit, Komisioni Europian ka rekomanduar që gjatë vitit 2027 të nisin përgatitjet për hartimin e traktatit të anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Europian. Sipas tij, kjo është hera e parë që ky formulim shfaqet kaq qartë në rrugëtimin europian të vendit.
Kryeministri e paraqiti këtë si provën më të fortë të kursit të qeverisë, duke pretenduar se Shqipëria ndodhet në fazën më të avancuar të procesit të integrimit. Në të njëjtën linjë, ai kundërshtoi narrativën e opozitës për rënie apo krizë të vendit, duke thënë se këto nuk përputhen me vlerësimet që vijnë nga Brukseli.
Protestat, mediat dhe gjuha e përplasjes
Një pjesë e madhe e fjalimit iu kushtua protestave dhe klimës politike. Rama i përshkroi protestat si të instrumentalizuara politikisht dhe të degraduara në dhunë, ndërsa përdori një gjuhë përçarëse ndaj kundërshtarëve dhe zërave kritikë në media e rrjete sociale.
Ai pretendoi se qeveria është nën presion të vazhdueshëm nga një ambient mediatik kryesisht kundër saj dhe kërkoi mobilizim të strukturave të PS-së në territor për të folur drejtpërdrejt me qytetarët. Mesazhi i tij ishte i qartë: pushteti kërkon ta zhvendosë betejën politike nga institucionet dhe ekranet te komunikimi i organizuar partiak në terren.
Balluku, SPAK dhe vota që Rama thotë se nuk e ndryshon
Në pjesën më të ndjeshme politikisht, Rama mbrojti qëndrimin e shumicës për të mos dhënë votën për paraburgimin e Belinda Ballukut. Ai këmbënguli se kjo nuk ishte mbrojtje politike ndaj saj, por kundërshtim ndaj praktikës së paraburgimit pa gjyq.
Sipas versionit të tij, hetimet ndaj Ballukut vijuan dhe çështja shkoi në gjyq, ndaj shumica, sipas Ramës, nuk u bë pengesë për drejtësinë. Megjithatë, qëndrimi i tij e vendos sërish qeverinë në një raport të paqartë me SPAK-un: formalisht thotë se nuk mbron askënd, por politikisht mban linjë aktive sa herë hetimet prekin emra të rëndësishëm të mazhorancës.
Rama foli gjerë edhe për nevojën, sipas tij, për të ndryshuar qasjen ndaj paraburgimit, duke e cilësuar Shqipërinë një rast ekstrem në Europë për numrin e të paraburgosurve. Ai tha se një paketë masash për këtë çështje është në konsultim.
Veliaj, kritika ndaj paraburgimit dhe mesazhi për administratën
Ndryshe nga rasti Balluku, për Erion Veliajn Rama foli hapur kundër paraburgimit, duke e cilësuar absurd që kryeqytetit t’i hiqet kryetari i zgjedhur pa gjyq. Në të njëjtën kohë, ai shmangu çdo koment mbi themelin e çështjes penale, duke lënë të kuptohet se kundërshtimi i tij lidhet me masën e sigurisë dhe jo me hetimin në vetvete.
Fjalimi përfshiu edhe një mbrojtje të fortë të administratës publike, të cilën Rama e përshkroi si një hallkë të rëndësishme të reformave dhe të procesit të negociatave me BE-në. Ai kërkoi më shumë disiplinë brenda partisë dhe më shumë komunikim me qytetarët, në një moment kur qeveria po përpiqet të ruajë kontrollin politik përballë konsumimit të pushtetit dhe goditjeve nga drejtësia.
Në thelb, fjalimi i Ramës ishte më shumë se një bilanc partie. Ai u përdor si një platformë për të shitur progresin europian si legjitimitet politik, për të amortizuar koston e skandaleve dhe për të vënë në diskutim mënyrën si po vepron drejtësia kur prek figurat e pushtetit.
Pikërisht këtu mbetet edhe nyja kryesore: mes retorikës për mbështetje të drejtësisë së pavarur dhe reagimit sa herë hetimet afrohen te qendra e qeverisë, kufiri vazhdon të duket shumë më i lëvizshëm sesa pranohet publikisht.