Rusia po vendos në lëvizje një projekt shumë të kushtueshëm për zgjatjen e jetës njerëzore, me investime që kalojnë 2 trilionë rubla dhe me synime që shkojnë nga trajtimet kundër plakjes deri te krijimi i organeve në laborator. Në qendër të kësaj nisme është Maria Vorontsova, e identifikuar gjerësisht si vajza e madhe e Vladimir Putinit, ndërsa pas retorikës për përparim shkencor mbeten pyetje serioze për bazën reale të këtyre premtimeve.
Një projekt gjigant me ambicie përtej mjekësisë klasike
Sipas versionit zyrtar, programi synon fillimisht rritjen e jetëgjatësisë në 85 deri në 90 vjet, ndërsa në planin afatgjatë synon ndërhyrje më të thella në proceset biologjike të plakjes. Vorontsova ka folur edhe për mundësinë e një përparimi që do të lejonte “mashtrimin e Zotit ose natyrës”.
Në këtë paketë përfshihen kërkime për rigjenerimin e qelizave, trajtime kundër plakjes dhe zhvillim teknologjish për inde e organe njerëzore. Kremlini e ka futur këtë axhendë në dy programe shtetërore më të gjera për ruajtjen e shëndetit dhe jetëgjatësinë aktive.
Kush e drejton nismën dhe pse ngre pikëpyetje
Maria Vorontsova drejton Institutin e Kërkimeve dhe Edukimit Mjekësor në Universitetin Shtetëror të Moskës dhe është e përfshirë në projekte shkencore të mbështetura nga shteti rus. Në vitin 2022, Departamenti amerikan i Thesarit vendosi sanksione ndaj saj, duke e përshkruar si drejtuese të programeve të kërkimit gjenetik të financuara nga Kremlini.
Në vitin 2025, ajo përfitoi edhe një grant prej 30 milionë rublash nga Fondacioni Rus i Shkencës për një laborator që do të studiojë rigjenerimin e qelizave dhe proceset e plakjes. Roli i saj në këtë sektor shihet si qendror, edhe pse Putini nuk e ka identifikuar publikisht me emër si vajzën e tij.
“Vaksina kundër plakjes” dhe objektivat deri në 2030
Një pjesë e fondeve, sipas autoriteteve ruse, do të përdoret për kërkime gjenetike dhe për zhvillimin e një trajtimi eksperimental të cilësuar si “vaksinë kundër plakjes”. Sipas zëvendësministrit rus të Shkencës dhe Arsimit të Lartë, Denis Sekirinsky, qasja synon bllokimin e një gjeni të lidhur me ndryshimet qelizore që shfaqen gjatë plakjes.
Zëvendëskryeministrja ruse Tatyana Golikova ka deklaruar se prodhimi i një ilaçi kundër plakjes synohet për periudhën 2028-2030. Ndërkohë, objektivi zyrtar është që përmes këtyre programeve të shpëtohen 175 mijë jetë deri në vitin 2030.
Premtime për jetë më të gjatë, ndërsa lufta shton bilancin e humbjeve
Ambicia e Moskës për të zgjatur jetën vjen në një moment të rënduar nga lufta në Ukrainë. Sipas forcave të armatosura ukrainase, vetëm gjatë tetorit më shumë se 54 mijë ushtarë rusë u vranë ose u plagosën, ndërsa Ministria britanike e Mbrojtjes ka vlerësuar se humbjet ruse kishin kaluar gjysmë milioni persona në fillim të shtatorit.
Në të njëjtën kohë, autoritetet ruse kanë vendosur objektiva për rritjen e jetëgjatësisë mesatare në 78 vjet deri në 2030 dhe në 81 vjet deri në 2036, nga 74.2 vjet që raportohet aktualisht. Kontrasti mes propagandës së jetëgjatësisë dhe kostos njerëzore të luftës e bën edhe më të debatueshme narrativën zyrtare.
Skepticizëm shkencor pas financimeve miliardëshe
Pavarësisht buxheteve të mëdha dhe mbështetjes politike në nivelet më të larta, projekti nuk ka kaluar pa kundërshtime. Disa studiues dhe mjekë rusë kanë ngritur dyshime për bazën shkencore të objektivave të shpallura dhe për mungesën e një numri të konsiderueshëm publikimesh të rishikuara nga ekspertë në revistat kryesore ndërkombëtare.
Studiuesi rus Alexander Ostrovsky, i cituar nga The Wall Street Journal, ka argumentuar se pa publikime shkencore nuk mund të flitet për rezultate të mirëfillta. Ai ka ngritur gjithashtu dyshime se disa kërkues mund t’i servirin Kremlinit premtime të mëdha për të siguruar fonde, më shumë sesa prova të forta shkencore.
Përtej sloganeve për teknologji që sfidon plakjen, ajo që shihet deri tani është një përzierje mes ambicies shtetërore, interesit politik të rrethit të Putinit dhe premtimeve që ende nuk kanë prodhuar prova bindëse në standardet më të larta të shkencës.
Nëse kjo nismë do të sjellë një zhvillim real mjekësor apo do të mbetet një tjetër projekt i fryrë nga aparati rus, kjo mbetet ende e hapur.