Donald Trump ka rikthyer në qendër të fushatës një premtim të madh financiar: 5 mijë dollarë për çdo qytetar të rritur amerikan, nëse republikanët mbajnë kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve dhe Senatit në zgjedhjet e mesmandatit. Por përtej efektit elektoral të mesazhit, plani mbetet një zotim politik pa mekanizëm të qartë zbatimi dhe me një kosto që vlerësohet marramendëse.
Premtimi lidhet drejtpërdrejt me rezultatin e zgjedhjeve
Presidenti amerikan e ka paraqitur pagesën si një “dividend” që do të shpërndahej vetëm nëse republikanët ruajnë të dyja dhomat e Kongresit në nëntor. Në thelb, bëhet fjalë për një ofertë elektorale të kushtëzuar nga vota dhe jo për një masë të miratuar.
Trump po e përdor këtë zotim si pjesë të argumentit të tij se administrata ka prodhuar sukses ekonomik. Megjithatë, pretendimi mbetet në nivel politik dhe nuk shoqërohet me një plan të detajuar që të tregojë si do të kalonte nga slogani te zbatimi real.
Shtëpia e Bardhë flet për tarifa, por financimi mbetet i paqartë
Sipas versionit të Trump, pagesa do të financohej nga të ardhurat e krijuara prej tarifave. Ky është boshti i justifikimit ekonomik që ai po i jep skemës, edhe pse deri tani nuk është paraqitur një arkitekturë konkrete financiare që të mbulojë një kosto kaq të lartë.
Pikërisht te financimi qëndron pika më e debatueshme e premtimit. Pa një formulë të qartë për burimet, shpërndarjen dhe kriteret e përfitimit, nisma mbetet më shumë një kartë politike sesa një program i konsoliduar qeverisës.
Pa Kongresin, premtimi nuk bëhet realitet
Edhe nëse republikanët fitojnë, pagesa nuk mund të zbatohet automatikisht. Masa do të kërkonte miratim nga Kongresi, pra kalim në filtrin legjislativ dhe përballje me pyetje të forta mbi koston, burimin e të ardhurave dhe përfituesit.
Analistët kanë vlerësuar se fatura totale mund të kalojë 1.2 trilionë dollarë. Llogaritjet bazohen te rreth 245 milionë qytetarë amerikanë mbi 18 vjeç, pa përfshirë ende kufizime të mundshme sipas të ardhurave apo kritere të tjera që mund të ngushtonin skemën.
Paralajmërime politike ndaj demokratëve dhe seri pagesash të tjera
Në deklaratat e tij, Trump ka pretenduar se një Kongres i kontrolluar nga demokratët do të sillte rritje taksash dhe pasoja negative për ekonominë amerikane. Këto mbeten vlerësime politike të presidentit, të përdorura në prag të një gare ku kontrolli i të dyja dhomave është në lojë.
Ndërkohë, administrata ka njoftuar edhe masa të tjera financiare. Mes tyre është një pagesë njëherëshe prej 90 dollarësh për më shumë se 20 milionë persona të regjistruar në Medicare, me fondet që, sipas Reuters, vijnë nga Medicare Improvement Fund. Po ashtu janë parashikuar rimbursime prej 500 dollarësh për rreth një milion amerikanë të lidhur me pagesat e sigurimit shëndetësor në kuadër të Affordable Care Act.
Premtimi për 5 mijë dollarë po paraqitet si shpërblim i drejtpërdrejtë për votuesit, por deri tani mbetet i varur nga një seri hallkash politike dhe financiare që nuk janë zgjidhur.
Përballë një kostoje mbi 1.2 trilionë dollarë dhe nevojës për miratim në Kongres, “dividendi Trump” duket më shumë si mjet presioni elektoral sesa si politikë e gatshme për t’u zbatuar.