Komisioni Europian po u kërkon qytetarëve në Europë të mos mbështeten verbërisht te shteti në orët e para të një krize. Mesazhi është i drejtpërdrejtë: familjet duhet të jenë në gjendje të përballojnë vetë të paktën 72 orë, në rast se ndërpriten energjia, komunikimet apo furnizimet jetike.

Brukseli shtyn përgatitjen minimale të familjeve
Sipas udhëzimeve të reja të paraqitura nga Komisioni Europian, përgatitja nuk kufizohet te një thirrje e përgjithshme për kujdes, por përfshin hapa konkretë për përballimin e emergjencave. Mes tyre janë krijimi i një çante emergjence me ushqime, ujë, ilaçe dhe mjete komunikimi.
Paketa e masave prek edhe fusha më të ndjeshme, si edukimi i fëmijëve, përfshirja e personave me aftësi të kufizuara dhe shpërndarja e informacionit të saktë në situata krize. Qasja e Brukselit tregon se institucionet europiane po llogarisin skenarë ku reagimi shtetëror mund të mos jetë i menjëhershëm.
Pse fokusi është te 72 orët e para
Sipas versionit zyrtar, synimi është që qytetarët të shërbejnë si një amortizator i goditjes në orët e para, duke ulur presionin mbi infrastrukturat kritike dhe aparatin shtetëror. Me pak fjalë, Brukseli po pranon se në një krizë të rëndë sistemi mund të vihet nën stres serioz.
Eksperti i sigurisë Ledion Krisafi vlerëson se 72 orët e para janë më kritikët dhe e lidh këtë qasje me klimën e tensionuar të sigurisë në Europë, ku sipas tij kontinentit i duhet të përballet edhe me forma të luftës hibride. Ai argumenton se masa të tilla duhen parë si reagim normal dhe jo si shkak për panik.
Krizat nuk po trajtohen më si skenarë teorikë
Alarmi europian lidhet me një varg rreziqesh që nuk konsiderohen më abstrakte. Në fokus janë sulmet kibernetike ndaj sistemeve të ndërlidhura, cenimi i infrastrukturave të bankave të gjakut, ndërprerjet e energjisë elektrike në Spanjë dhe goditjet ndaj zinxhirëve të furnizimit.
Mesazhi që del nga këto raste është se një goditje në një sektor mund të prodhojë pasoja zinxhir në shumë hallka të tjera. Kjo e bën vetëpërgatitjen e qytetarëve jo thjesht këshillë praktike, por pjesë të një strategjie më të gjerë sigurie.
Çfarë nënkupton kjo për Shqipërinë
Sipas ekspertit të sigurisë Redion Qirjazi, Shqipëria duhet të shohë se si po përgatiten vendet e tjera dhe të gjejë modelin e vet të gatishmërisë. Ai thekson se edhe dy ose tri ditë vetëpërballim përbëjnë një hap të matur, sidomos në një ekonomi që varet nga zinxhirët e përditshëm të furnizimit.
Krisafi shprehet se Shqipëria ka një lloj avantazhi, pasi nuk është 100% online, por kjo nuk e përjashton nevojën për përgatitje. Edhe pse aktualisht nuk raportohet një nivel i shtuar rreziku për vendin, fakti që Shqipëria është anëtare e NATO-s e bën çështjen e gatishmërisë më shumë se një diskutim teorik.
Në thelb, sinjali që vjen nga Brukseli është i qartë: qytetarët duhet të llogarisin mundësinë që, në një krizë reale, ndihma shtetërore të mos jetë e menjëhershme.
Për Shqipërinë, kjo e kthen debatin nga retorika e zakonshme te një pyetje më konkrete: sa të përgatitura janë familjet dhe sa realisht janë testuar institucionet për orët e para të një emergjence?
