
Ulja e komisioneve për pagesat me kartë po paraqitet si një lehtësim i rëndësishëm për bizneset shqiptare. Por pas shifrave 0.2% dhe 0.3% që përmenden në rregulloren e re të Bankës së Shqipërisë, fshihet një realitet tjetër: këto nuk janë komisionet përfundimtare që tregtarët do t’u paguajnë bankave. Në praktikë, një biznes që sot paguan 2.5% për çdo transaksion mund të vazhdojë të paguajë rreth 1.5–2%, në varësi të kontratës me bankën. Pra, kostoja ulet, por mbetet sërish mbi shpatullat e biznesit.
Nga 1 janari 2027, në Shqipëri do të hyjë në fuqi një rregullore e re që kufizon tarifat e shkëmbimit për pagesat me kartë bankare. Sipas vendimit të Bankës së Shqipërisë, këto tarifa nuk mund të jenë më të larta se 0.2% për kartat e debitit dhe 0.3% për kartat e kreditit.
Në pamje të parë, lajmi krijon përshtypjen se tregtarët shqiptarë do të paguajnë vetëm 20 ose 30 lekë komision për çdo 10 mijë lekë shitje.
Por kjo nuk është e vërteta e plotë.
Shifrat 0.2% dhe 0.3% nuk përfaqësojnë komisionin që paguan biznesi për të pranuar një pagesë me kartë. Ato përfaqësojnë vetëm një pjesë të kostos së transaksionit, konkretisht tarifën që banka e tregtarit i paguan bankës që ka lëshuar kartën e klientit.
Përveç kësaj tarife, biznesit i ngarkohen edhe komisionet e rrjeteve ndërkombëtare të pagesave, si Visa dhe Mastercard, si dhe marzhi që mban vetë banka që ofron terminalin POS apo shërbimin e pagesave online.
Këto kosto nuk eliminohen nga rregullorja e re.
Nga 2.5% në 1.5–2%: Sa do të kursejë realisht biznesi?
Le të marrim një shembull të thjeshtë.
Një tregtar që realizon 1 milion lekë shitje në muaj përmes kartave bankare dhe paguan një komision prej 2.5%, i dorëzon bankës 25 mijë lekë çdo muaj.
Nëse pas hyrjes në fuqi të rregullores komisioni i përgjithshëm zbret në 2%, tregtari do të vazhdojë të paguajë 20 mijë lekë.
Nëse zbret në 1.5%, do të paguajë 15 mijë lekë.
Pra, nga 25 mijë lekë që paguan aktualisht, biznesi mund të vazhdojë të paguajë 15–20 mijë lekë në muaj.
Një kursim prej 5–10 mijë lekësh, por jo ulja drastike që mund të krijojë përshtypjen publikimi i tarifave 0.2% dhe 0.3%.
Madje, niveli 1.5–2% nuk është as i garantuar. Ai është një skenar i mundshëm, pasi rregullorja nuk vendos një tavan të përgjithshëm për komisionin përfundimtar që bankat u ngarkojnë tregtarëve.
Kjo do të thotë se ulja reale do të varet nga politikat tregtare të bankave, konkurrenca mes tyre dhe kushtet kontraktore të secilit biznes.
Bankave u ulet një kosto, por kush garanton se përfitimi do t’i kalojë tregtarit?
Pikërisht këtu qëndron problemi kryesor i kësaj reforme.
Banka e Shqipërisë ka vendosur të kufizojë një komponent të kostos së transaksioneve, por nuk ka garantuar që e gjithë ulja e këtij komponenti do të reflektohet automatikisht në komisionin që paguan tregtari.
Nëse një banke i ulet kostoja e shkëmbimit, kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se ajo do ta ulë në të njëjtën masë edhe tarifën që i ngarkon biznesit.
Diferenca mund të përthithet pjesërisht nga marzhet e institucioneve financiare.
Ndërkohë, bizneset shqiptare vazhdojnë të përballen me koston e energjisë, qiratë, pagat, sigurimet shoqërore, detyrimet tatimore dhe një sërë shpenzimesh të tjera që rëndojnë mbi aktivitetin e tyre.
Për çdo transaksion elektronik, një pjesë e xhiros vazhdon të shkojë drejt sistemit bankar, pavarësisht se tregtari mund të operojë me marzhe fitimi shumë më të ulëta.
Për një biznes që punon me fitim neto 3–5%, një komision bankar prej 1.5–2% të vlerës së shitjes nuk është aspak i papërfillshëm.
Në një shitje prej 10 mijë lekësh, banka mund të marrë 150–200 lekë, ndërsa fitimi real i biznesit, përpara zbritjes së këtij komisioni, mund të jetë vetëm 300–500 lekë.
Kjo do të thotë se kostoja bankare mund të konsumojë një pjesë të konsiderueshme të fitimit të tregtarit.
Formalizimi i ekonomisë kërkohet nga biznesi, por ka një çmim
Institucionet shqiptare kanë nxitur prej vitesh përdorimin e pagesave elektronike, me argumentin se ato rrisin transparencën, kufizojnë informalitetin dhe modernizojnë ekonominë.
Por formalizimi nuk duhet të kthehet në një burim të vazhdueshëm kostosh për bizneset.
Sa herë që një klient paguan me kartë, tregtari paguan një komision. Sa më i madh të jetë qarkullimi përmes bankave, aq më e madhe bëhet edhe shuma që sistemi financiar përfiton nga këto transaksione.
Në këtë mënyrë krijohet një paradoks: shteti kërkon që bizneset të pranojnë gjithnjë e më shumë pagesa elektronike, ndërsa kostoja e këtij procesi vazhdon t’u ngarkohet atyre.
Një reformë që synon realisht lehtësimin e tregtarëve duhet të shkojë përtej kufizimit të një tarife ndërbankare dhe të sigurojë konkurrencë efektive, transparencë të plotë dhe ulje të matshme të komisioneve përfundimtare.
Transparenca e plotë? Vetëm nga viti 2028
Një tjetër element që ngre pikëpyetje lidhet me afatet e zbatimit.
Megjithëse kufizimet e tarifave të shkëmbimit do të hyjnë në fuqi më 1 janar 2027, detyrimi për t’u dhënë tregtarëve informacion të detajuar mbi tarifat e çdo transaksioni do të zbatohet vetëm nga 1 janari 2028.
Pra, bizneset do të duhet të presin edhe një vit për të përfituar nga kërkesat e reja për transparencën e ndarjes së komisioneve.
Gjatë kësaj periudhe, mbetet veçanërisht e rëndësishme që bankat të tregojnë qartë se sa nga ulja e tarifës së shkëmbimit u është kaluar realisht klientëve të tyre tregtarë.
Reforma që ul një tarifë, por nuk zgjidh problemin
Nuk mund të mohohet se kufizimi i tarifave të shkëmbimit është një hap pozitiv dhe një përafrim i nevojshëm me rregullat e Bashkimit Europian.
Por tjetër gjë është të ulet kostoja e një elementi të sistemit bankar dhe tjetër gjë është të garantohet ulja e faturës përfundimtare të biznesit.
Tregtari nuk paguan vetëm tarifën e shkëmbimit. Ai paguan komisionin total. Dhe pikërisht ky komision është ai që duhet të jetë në qendër të debatit publik.
Nëse sot një biznes paguan 2.5% dhe nesër vazhdon të paguajë 1.5–2%, kemi një ulje të pjesshme të kostos, jo një revolucion në sistemin e pagesave.
Për këtë arsye, para se rregullorja të shpallet si një sukses i madh për ekonominë, institucionet duhet t’u japin tregtarëve një përgjigje konkrete: Sa do të paguajnë realisht për çdo 100 lekë që arkëtojnë përmes kartës?
Sepse bizneset nuk i paguajnë faturat me njoftime për reforma, por me para.
Dhe për sa kohë që komisionet përfundimtare nuk kufizohen, një pjesë e konsiderueshme e kostos së pagesave elektronike do të vazhdojë të mbetet në kurriz të biznesit shqiptar.
