Tensioni mes SHBA-së dhe Iranit është rikthyer me forcë në Ngushticën e Hormuzit, një pikë kyçe për tregtinë globale të energjisë. Pas disa javësh qetësi relative, ushtria amerikane goditi dy raketahedhës iranianë në ishullin Larak, ndërsa Teherani reagoi duke njoftuar sulme me raketa ndaj bazave amerikane në rajon.
Sulmi në Larak dhe bilanci i parë
Sipas versionit të ushtrisë amerikane, goditja në ishullin Larak ishte “e kufizuar dhe e saktë” dhe kishte në shënjestër forcat iraniane që po vendosnin mina në det, të cilat Uashingtoni i paraqet si kërcënim të menjëhershëm për trafikun në Ngushticën e Hormuzit.
Nga ana tjetër, Garda Revolucionare Islamike e Iranit deklaroi se sulmi shkaktoi dy viktima dhe dy të plagosur. Teherani paralajmëroi menjëherë “përgjigje dhe ndëshkim”, duke sinjalizuar se episodi nuk do të mbetej pa kundërveprim.
Irani pretendon goditje ndaj bazave amerikane në Jordani
Pak orë pas sulmit amerikan, autoritetet iraniane thanë se kishin goditur me raketa balistike bazat amerikane King Hussein dhe Al-Azraq në Jordani. Ushtria jordaneze bëri të ditur se kishte interceptuar tetë raketa gjatë orëve të para të mëngjesit.
Mediat shtetërore iraniane raportuan gjithashtu për një sulm me dron ndaj bazës ajrore Al-Minhad në Emiratet e Bashkuara Arabe. Abu Dhabi i hodhi poshtë këto raportime, por konfirmoi se kishte rrëzuar një dron.
Hormuzi, nyja ku përplasen forca ushtarake dhe interesat energjetike
Ishulli Larak ndodhet pranë Bandar Abbasit, në zemër të Ngushticës së Hormuzit, një prej korridoreve më të ndjeshme të energjisë në botë. Para nisjes së luftës, rreth 20% e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë kalonte përmes kësaj ngushtice.
Pikërisht për këtë arsye, çdo lëvizje ushtarake në zonë shkon përtej një përplasjeje dypalëshe dhe prek drejtpërdrejt tregtinë ndërkombëtare, furnizimin me energji dhe çmimet globale.
Akuza për mina, kontrolle ndaj tankerëve dhe bllokadë detare
Sipas raportimeve, Irani po u kërkon tankerëve të kalojnë pranë ishullit Larak për kontrolle dhe disa anijeve u kërkon pagesa deri në 2 milionë dollarë për kalim. Këto pretendime vijnë në një moment kur situata në det po militarizohet edhe më tej.
Nga ana e saj, SHBA po vazhdon bllokadën detare ndaj Iranit. CENTCOM deklaroi se vetëm të shtunën kishte çaktivizuar tre anije, kishte hipur në dy të tjera dhe kishte ridrejtuar 82 anije në kuadër të operacionit, duke treguar shkallën e lartë të ndërhyrjes ushtarake në zonë.
Presion ushtarak dhe ekonomik në rritje
Presidenti iranian Masoud Pezeshkian deklaroi se Teherani nuk kërkon luftë, por do t’u japë “një përgjigje vendimtare agresorëve”. Në të njëjtën linjë të ashpër, Donald Trump kishte paralajmëruar më herët se çdo përpjekje e Iranit për të vendosur mina të reja në Hormuz do të përballej me sulme amerikane.
Pas goditjes në Larak, Trump publikoi në rrjetin e tij social video që paraqisnin shpërthime në infrastrukturën iraniane të naftës, duke përmendur edhe ishullin Kharg, një terminal i rëndësishëm eksporti. Paralelisht me presionin ushtarak, më 24 gusht SHBA njoftoi edhe një valë të re sanksionesh për të thelluar izolimin ekonomik të Iranit.
Rikthimi i sulmeve në Hormuz dhe kundërgoditjet e shpallura nga Teherani tregojnë se përplasja mes Uashingtonit dhe Iranit ka hyrë në një fazë më të rrezikshme.
Mes deklaratave të ashpra, operacioneve ushtarake dhe luftës ekonomike, rreziku i përshkallëzimit në një nga korridoret më të rëndësishme të botës mbetet i lartë.