Kosova po hyn në muajt vendimtarë me rrezikun për të humbur një shumë të madhe fondesh nga Bashkimi Evropian. Nëse deri më 31 dhjetor nuk formohen institucionet dhe nuk zhbllokohet procesi i reformave, kostoja financiare mund të shkojë në rreth 166 milionë euro vetëm për këtë vit.
Një faturë që po rritet muaj pas muaji
Deri në fund të qershorit, Kosova kishte humbur më shumë se 50 milionë euro, pasi nuk përmbushi një pjesë të reformave të kërkuara nga BE për gjashtëmujorin e parë të vitit.
Nga 13 rekomandime të parashikuara, u realizuan vetëm 7, ndërsa 6 të tjera mbetën pa u përmbushur. Tani, sipas të dhënave të bëra publike, fatura e dytë rrezikon të jetë shumë më e rëndë nëse ngërçi politik vazhdon.
Afati kritik: 31 dhjetori
Problemi nuk lidhet vetëm me vonesa procedurale. Nëse institucionet nuk krijohen deri në fund të vitit, Kosova mund të humbasë në total rreth 166 milionë euro të planifikuara nga Plani i Rritjes i BE-së për vitin në fuqi.
Ky skenar e kthen krizën institucionale në një çështje me kosto të drejtpërdrejtë publike, jo thjesht politike. Sa më gjatë të zgjasë bllokada, aq më i lartë bëhet çmimi që paguhet në fonde të parealizuara.
Çfarë përfshin Plani i Rritjes
Kuvendi i Kosovës i miratoi më 13 shkurt 2026 marrëveshjet ndërkombëtare me Bashkimin Evropian, të njohura si Plani i Rritjes. Paketa parashikon përfitime prej mbi 880 milionë eurosh për Kosovën.
Sipas versionit zyrtar të ministrit të Financave, Hekuran Murati, rreth një e treta e kësaj shume është grant, ndërsa 629 milionë euro janë kredi. Fondet nuk çlirohen automatikisht, por varen nga ritmi i zbatimit të reformave që kërkon Brukseli.
Bllokada politike po prek fondet
Sipas deklarimeve zyrtare, zhbllokimi i këtyre mjeteve lidhet drejtpërdrejt me reformat që duhet të zbatojë Kosova. Por procesi ka ngecur prej muajsh për shkak të bllokadës në Kuvend.
Ekspertët paralajmërojnë se pasojat e mosformimit të institucioneve mund të jenë të mëdha dhe në raste të caktuara edhe të pariparueshme. Përtej debatit politik, në tavolinë mbetet një pyetje konkrete: sa do t’i kushtojë Kosovës çdo muaj tjetër pa institucione funksionale?
Në thelb, sinjali është i qartë: fondet e BE-së nuk presin pafund dhe afatet politike po përkthehen në humbje financiare.
Për një vend që pret mbështetje të jashtme për reforma dhe zhvillim, dështimi për të krijuar institucione funksionale po rezulton një luks i kushtueshëm.