Përplasja mes Sarajevës dhe Beogradit është thelluar pas ceremonive me nderime shtetërore e ushtarake për Ratko Mlladiçin në Serbi. Ministri i Jashtëm i Bosnje e Hercegovinës, Ellmedin Konakoviç, njoftoi se pothuajse i gjithë personeli diplomatik i ambasadës në Beograd do të tërhiqet, një lëvizje e fortë politike që ekspozon edhe njëherë krizën e pazgjidhur rreth glorifikimit të krimeve të luftës në rajon.
Sarajeva ul në minimum praninë diplomatike në Beograd
Sipas njoftimit të Konakoviçit, në Beograd mund të mbeten vetëm ambasadori dhe konsulli, ndërsa pjesa tjetër e stafit diplomatik do të tërhiqet. Për ambasadorin dhe konsullin vendos Presidenca e Bosnjës, çka kufizon hapësirën e ndërhyrjes së menjëhershme nga ministria.
Shërbimet konsullore, sipas planit të paralajmëruar, pritet të transferohen te përfaqësitë diplomatike të Bosnje e Hercegovinës në Zagreb dhe Podgoricë. Vendimi vjen si reagim ndaj asaj që Sarajeva e konsideron normalizim institucional të nderimeve për një të dënuar për gjenocid dhe krime lufte.
Çfarë e shtyu vendimin
Konakoviç e lidhi masën me zhvillimet e ditëve të fundit në Serbi pas vdekjes së Mlladiçit: varrimin, ceremoninë përkujtimore dhe mesazhet e shfaqura në publik. Ai deklaroi se, po të kishte kompetencë të plotë, do të kërkonte edhe ndërprerje të marrëdhënieve diplomatike me Serbinë.
Pika që ai e quajti “alarmi i fundit” ishte mesazhi “Drejt Potoçarit”, i shfaqur gjatë derbit Crvena Zvezda-Partizani më 6 shtator. Në tribunën veriore të stadiumit “Rajko Mitiç” u vendos një portret i madh i Mlladiçit me këtë mbishkrim dhe ai qëndroi i ekspozuar gjatë gjithë ndeshjes.
Pjesëmarrja e zyrtarëve dhe reagimi i Serbisë
Në ceremoninë e varrimit në Beograd morën pjesë zyrtarë të lartë të Republikës Sërpska, mes tyre Zhelka Cvijanoviç, Sinisha Karan, Savo Miniç, Nenad Stevandiç dhe disa ministra të qeverisë së këtij entiteti. Nderime për Mlladiçin bënë edhe Millorad Dodik, kryetari i Banjallukës Drashko Stanivukoviç dhe përfaqësues të tjerë politikë.
Konakoviç paralajmëroi se do të kërkojë sanksione ndaj individëve që morën pjesë në ceremoni, përfshirë edhe anëtaren e Presidencës së Bosnjës, Zhelka Cvijanoviç.
Nga ana tjetër, ministri i Jashtëm i Serbisë, Marko Gjuriç, reagoi në Facebook duke e akuzuar Konakoviçin për “hipokrizi” dhe duke i kërkuar që të përmendë edhe viktimat serbe e të dënojë krimet e kryera ndaj tyre. Përplasja tregon se Beogradi zyrtar nuk po jep shenja tërheqjeje nga narrativa që ka ndezur reagime të forta në rajon dhe përtej tij.
Presioni ndërkombëtar ndaj Beogradit
Konakoviç tha se Bosnja do të nisë një ofensivë diplomatike ndaj Bashkimit Evropian dhe partnerëve të tjerë ndërkombëtarë, përmes notave dhe letrave zyrtare ku do të kërkohet reagim i qartë ndaj qasjes së Serbisë për krimet e luftës të vërtetuara me vendime gjyqësore.
Delegacioni i Bashkimit Evropian në Bosnje e Hercegovinë deklaroi më 7 shtator se glorifikimi i kriminelëve të luftës, mohimi i gjenocidit dhe revizionizmi bien ndesh me vlerat themelore evropiane dhe nuk kanë vend as në BE, as në vendet kandidate për anëtarësim.
Edhe senatorët amerikanë Jeanne Shaheen, Chuck Grassley dhe Keith Self reaguan më herët kundër ceremonisë, duke u bërë thirrje autoriteteve në Serbi dhe Republikën Sërpska të distancohen. Ndërkohë, komisionerja për Zgjerim Marta Kos anuloi një vizitë të planifikuar në Serbi, duke e vlerësuar glorifikimin e një të dënuari për krime lufte dhe gjenocid si të papajtueshëm me rrugën evropiane.
Ratko Mlladiç, ish-komandant i Ushtrisë së Republikës Sërpska, ishte dënuar nga Tribunali i Hagës për gjenocid dhe krime të tjera lufte në Bosnje e Hercegovinë. Megjithatë, në ditët pas vdekjes së tij, në Serbi dhe në Republikën Sërpska u organizuan tubime dhe ceremoni ku ai u trajtua si figurë për t’u nderuar, një zhvillim që po thellon tensionet politike dhe diplomatike në Ballkan.
Në një pjesë të mediave në Beograd dhe Banjallukë, Mlladiçi është paraqitur si viktimë e Tribunalit, ndërsa vendimet gjyqësore dhe viktimat e krimeve për të cilat u dënua janë lënë pothuajse në hije. Pikërisht kjo klimë, sipas versionit të Sarajevës, e ka shtyrë Bosnjën të kalojë nga reagimi verbal te një goditje konkrete diplomatike.