Një deklaratë që në çdo demokraci funksionale do të kërkonte llogari politike të menjëhershme, ka prodhuar reagim institucional në Kosovë. Sipas versionit zyrtar nga Prishtina, ministrja serbe Snezhana Paunoviç është shpallur person i padëshirueshëm dhe nuk do të lejohet më të hyjë apo të kalojë nëpër territorin e Kosovës, pasi tha se po të ishte në vend të Sllobodan Millosheviçit në vitin 1998, do ta kishte “spastruar etnikisht Kosovën”.
Vendimi i Kosovës ndaj ministres serbe
Ministri i Brendshëm në detyrë i Kosovës, Xhelal Sveçla, njoftoi se ka nënshkruar vendimin që i ndalon përherë hyrjen në Kosovë ose kalimin tranzit ministres serbe për Administratë Publike dhe Vetëqeverisje Lokale.
Sipas Sveçlës, deklarata e Paunoviç rithekson, në thelb, një logjikë politike që lidhet me projektin e spastrimit etnik të shqiptarëve, një akuzë që Prishtina e ka artikuluar prej vitesh ndaj politikave të Beogradit në raport me Kosovën.
Çfarë tha Paunoviç
Paunoviç deklaroi për televizionin serb Kurir se, po të ishte në vend të Millosheviçit në vitin 1998, “do ta kishte spastruar etnikisht Kosovën”. Më pas, ajo e përshkroi këtë si deklaratën më të ashpër që kishte bërë ndonjëherë.
Në reagimin pasues, ministrja serbe nuk u tërhoq nga qëndrimi politik dhe tha se nuk heq dorë nga politika e Partisë Socialiste të Serbisë, pjesë e së cilës është prej vitit 1992. Ajo shtoi se nuk po fliste për “likuidim” të shqiptarëve, por për largimin e atyre që, sipas saj, nuk ndiheshin qytetarë të Republikës Federale të Jugosllavisë.
Reagimet nga BE dhe Prishtina
Deklaratat e saj janë dënuar edhe nga zyrtarë të Bashkimit Evropian. Zëdhënësja e Komisionit Evropian, Anitta Hipper, theksoi se në Evropë nuk ka vend për retorikë që arsyeton ose promovon spastrimin etnik.
Edhe komisionarja për Zgjerim, Marta Kos, tha se është e tronditur dhe shprehu shpresën që bëhet fjalë për një qëndrim individual, jo për pozicion të të gjithë Qeverisë së Serbisë.
Nga Prishtina reagoi edhe Glauk Konjufca, i cili e cilësoi këtë retorikë si glorifikim të krimeve të luftës dhe kërcënim për stabilitetin rajonal.
Një deklaratë që prek plagë të hapura të luftës
Reagimet nuk lidhen vetëm me fjalorin e përdorur, por me peshën historike që mbart një deklaratë e tillë. Gjatë luftës në Kosovë në vitet 1998-1999 u vranë mbi 13 mijë civilë, kryesisht shqiptarë, ndërsa mbi 1.500 persona vazhdojnë të figurojnë të zhdukur.
Sipas aktgjykimeve të Tribunalit të Hagës, drejtues të atëhershëm të RFJ-së u cilësuan pjesëmarrës në një ndërmarrje të përbashkët kriminale që synonte dëbimin me forcë të qindra mijëra civilëve shqiptarë nga Kosova dhe ndryshimin e balancës etnike për të ruajtur kontrollin serb mbi territorin.
Analistë të cituar nga Radio Evropa e Lirë thanë se deklarata e Paunoviç nuk duhet parë thjesht si lapsus individual, por si tregues i mungesës së përballjes së Serbisë me të kaluarën dhe, sipas tyre, i vazhdimësisë së një fryme politike që nuk është shkëputur realisht nga vitet ’90.
Për momentin, masa konkrete e bërë publike është ndalimi i përhershëm i hyrjes së ministres serbe në Kosovë. Ajo që mbetet për t’u parë është nëse Beogradi do ta trajtojë këtë si incident personal apo si test politik për raportin e vet me gjuhën e luftës, përgjegjësinë historike dhe normalizimin me Kosovën.
Deri tani, sipas reagimeve publike, presioni më i fortë ka ardhur nga Kosova dhe nga zërat kritikë në BE, ndërsa përgjigjja institucionale nga Serbia mbi përmbajtjen e deklaratës mbetet thelbësore për të kuptuar nëse distancimi do të jetë real apo thjesht formal.