Një çerek shekulli pas 11 Shtatorit, tabloja e terrorizmit nuk ngjan më me atë të viteve kur kërcënimi identifikohej me organizata të mëdha, hierarki të qarta dhe kampe trajnimi. Sipas analizës së REL, rreziku është zhvendosur te individët e radikalizuar në internet, grupet e shpërndara dhe përdorimi i teknologjive që e bëjnë më të vështirë parandalimin.
Nga struktura të centralizuara te sulmet individuale
Analiza vë në dukje se një nga ndryshimet më të forta pas 11 Shtatorit është kalimi nga organizatat e mëdha terroriste te autorët që veprojnë të vetëm ose jashtë zinxhirëve klasikë të komandës.
Në vend të një modeli të përqendruar rreth një lidershipi të qartë, kërcënimi sot lidhet gjithnjë e më shumë me individë të radikalizuar online, të cilët mund të ndërmarrin sulme pa pasur lidhje të drejtpërdrejtë me një organizatë të njohur terroriste.
Rasti në Gjermani si shembull i transformimit
REL e ilustron këtë ndryshim me rastin e një 25-vjeçari afgan, të identifikuar si Farhad N., i dënuar me burgim të përjetshëm në Gjermani pasi përplasi një automjet mbi një turmë njerëzish në Mynih.
Nga sulmi humbën jetën dy persona dhe dhjetëra të tjerë mbetën të plagosur. Sipas të dhënave të përmendura në analizë, ai nuk rezultonte të kishte lidhje të drejtpërdrejtë me ndonjë organizatë terroriste, por ishte radikalizuar në internet dhe kishte vepruar me iniciativën e tij.
Goditja ndaj Al-Kaedës nuk e zhduku kërcënimin
Pas sulmeve të 11 shtatorit 2001, Shtetet e Bashkuara rrëzuan regjimin taliban dhe goditën rëndë strukturën drejtuese të Al-Kaedës. Megjithatë, sipas analizës, organizata nuk u zhduk, por ndryshoi mënyrën e funksionimit.
Në vend të një strukture të ngurtë dhe të përqendruar, ajo ndërtoi një rrjet më të decentralizuar, me degë në vende të ndryshme të botës. Kjo lëvizje shihet si pjesë e përshtatjes së terrorizmit ndaj presionit ushtarak dhe masave të sigurisë të viteve pas 11 Shtatorit.
Interneti, inteligjenca artificiale dhe një terren i ri rreziku
Sipas një ish-diplomati amerikan të cituar në analizë, ajo që dikur përshkruhej si fenomen i “aktorëve të vetmuar” apo “ujqërve të vetmuar” po kthehet në një model gjithnjë e më të dukshëm.
I njëjti vlerësim ngre alarmin për ndikimin e propagandës që qarkullon në internet dhe për rolin e teknologjive që nuk ekzistonin 25 vjet më parë. Dronët, inteligjenca artificiale dhe mediat sociale, sipas këtij këndvështrimi, po krijojnë një mjedis të ri dhe më të ndërlikuar sigurie.
Në 25-vjetorin e 11 Shtatorit, debati nuk është më vetëm si të goditen strukturat e mëdha terroriste, por si të përballohet një kërcënim më i shpërndarë, më pak i dukshëm dhe më i lidhur me hapësirën digjitale.
Kjo e bën sfidën më pak të lexueshme se dikur: jo domosdoshmërisht me kampe, drejtues dhe zinxhir komandues, por me radikalizim online, teknologji të reja dhe autorë që mund të veprojnë jashtë çdo skeme klasike.