Retorika mes Moskës dhe Lituanisë është tensionuar sërish, pasi Kremlini ka paralajmëruar se territori lituanez do të hynte në shënjestër të armëve bërthamore ruse nëse vendi baltik lejon vendosjen e kokave bërthamore të aleatëve në territorin e vet.
Paralajmërimi i drejtpërdrejtë nga Kremlini
Sipas versionit zyrtar rus, reagimi lidhet me mundësinë që Lituania të strehojë armë bërthamore të aleatëve të saj. Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, deklaroi se nëse armë të tilla vendosen në territorin lituanez dhe drejtohen kundër Rusisë, atëherë ai territor do të bëhej objektiv i armëve bërthamore ruse.
Në intervistën e publikuar nga televizioni shtetëror rus, Peskov e cilësoi një zhvillim të tillë si “pikë kthese shumë serioze” në përshkallëzimin e tensioneve. Formulimi tregon se Moska po e përdor sërish gjuhën e frikësimit strategjik ndaj një shteti anëtar të NATO-s.
Çfarë po ndryshon në Lituani
Në Vilnius po shqyrtohet një amendament kushtetues që do të hiqte ndalimin për ruajtjen e armëve bërthamore në territorin e vendit. Autoritetet lituaneze e kanë paraqitur këtë lëvizje si pjesë të forcimit të sigurisë pas pushtimit rus të Ukrainës.
Propozimi ndodhet aktualisht në Parlamentin lituanez dhe për miratim kërkon një shumicë prej dy të tretash. Ai raportohet se mbështetet nga presidenti dhe nga forcat kryesore politike, çka e bën real mundësinë që ndryshimi të hyjë në fuqi gjatë dimrit.
Sinjalet politike nga presidenti lituanez
Në fillim të korrikut, presidenti Gitanas Nausėda deklaroi se Lituania dëshiron t’i bashkohet pengesës bërthamore të Perëndimit kundër Moskës. Kjo u interpretua si një sinjal i hapjes ndaj mundësisë së vendosjes së armëve bërthamore në territorin e vendit baltik.
Megjithatë, zyrtarë lituanezë kanë këmbëngulur në mënyrë të përsëritur se nuk ekzistojnë plane konkrete për të strehuar armë të tilla. Kjo e lë situatën në një zonë gri: ndryshim i mundshëm ligjor, por pa një plan të shpallur zyrtarisht për dislokim.
Përtej deklaratave, një klimë më e rrezikshme në rajon
Përplasja e fundit tregon se debati për sigurinë në krahun lindor të NATO-s po hyn në një fazë më të ashpër, ku deklaratat publike po përdoren jo vetëm si sinjale politike, por edhe si mjete presioni.
Në këtë klimë, çdo hap ligjor apo deklaratë politike në Lituani lexohet nga Moska si provokim strategjik, ndërsa vendet e rajonit e paraqesin si reagim ndaj luftës në Ukrainë. Balanca mbetet e brishtë dhe retorika bërthamore po rikthehet në qendër të përplasjes.
Për momentin, në tryezë është një amendament kushtetues dhe një kërcënim i qartë verbal nga Kremlini. Vetë mundësia e një dislokimi të ardhshëm ka mjaftuar që Moska ta ngrejë tonin në nivelin më të rrezikshëm të paralajmërimeve të saj.