Kryeministri Edi Rama doli në OKB me një qëndrim të qartë për inteligjencën artificiale: zhvillimi i saj, sipas tij, nuk duhet të ndalet. Në një debat global ku shtetet po lëvizin mes frikës nga abuzimi dhe garës për epërsi teknologjike, Rama u rreshtua hapur kundër idesë së frenimit dhe tha se përgjigjja nuk është dorëzimi, por ndërtimi i kapaciteteve demokratike dhe sovrane.
Rama: moratoriumi nuk ndal aktorët armiqësorë
Sipas versionit të paraqitur nga kryeministri, një moratorium mbi zhvillimin e inteligjencës artificiale do të respektohej vetëm nga shtete që veprojnë brenda kornizave të përgjegjësisë, ndërsa nuk do të ndalte fuqitë armiqësore, rrjetet kriminale ndërkombëtare apo industrinë e manipulimit.
Në këtë linjë, Rama argumentoi se shtetet nuk duhet të kufizojnë veten deri në pikën kur humbasin aftësinë për të konkurruar dhe për t’u mbrojtur në një fushë që po trajtohet gjithnjë e më shumë si çështje strategjike sigurie dhe influence.
Mbështetje për qasjen e Trump ndaj zhvillimit të AI
Në fjalën e tij, Rama shkoi më tej duke thënë se Presidenti i Shteteve të Bashkuara ka të drejtë në këtë çështje dhe se zhvillimi i inteligjencës artificiale nuk mund të pezullohet.
Mesazhi i tij ishte se përshpejtimi është i pashmangshëm, por jo pa orientim. Kjo e vendos theksin jo te ndalimi i teknologjisë, por te mënyra se si ajo kontrollohet, përdoret dhe nga kush administrohet.
Kërkesa për AI të verifikueshme dhe transparente
Rama tha se nevojitet një inteligjencë artificiale e verifikueshme, transparente dhe e përgjegjshme, e ndërtuar nga shoqëri të lira dhe e ndarë mes aleatëve.
Në thelb, ai paraqiti një dallim mes teknologjisë si mjet dhe teknologjisë si instrument pushteti: sipas tij, problemi nuk është vetëm shpejtësia e zhvillimit, por fakti se kush mban përgjegjësi ligjore dhe politike për përdorimin e saj.
AI sovrane, jo izolim por kontroll mbi sistemet
Sipas Ramës, inteligjenca artificiale sovrane nuk nënkupton izolim, por aftësinë e shteteve për të mos mbetur të pafuqishme përballë sistemeve që nuk i kuptojnë, nuk i inspektojnë dhe nuk i sfidojnë dot.
Ai renditi disa funksione që, sipas tij, çdo vend duhet t’i ketë nën kontroll: mbrojtjen e gjuhës, autentifikimin e komunikimeve publike, zbulimin e manipulimit të koordinuar, ruajtjen e provave dhe informimin e qytetarëve pa varësi të plotë nga prioritetet tregtare të platformave apo operacioneve të largëta.
Deklarata e Ramës në OKB e fut debatin për inteligjencën artificiale në një terren qartësisht politik: jo vetëm si zhvillim teknologjik, por si garë për kontroll, siguri dhe sovranitet.
Mbetet për t’u parë se si kjo qasje përkthehet në politika konkrete, përtej formulimeve të përgjithshme për transparencë, verifikim dhe përgjegjësi.