Kryeministri Edi Rama e përdori foltoren e OKB-së për të ngritur alarmin mbi ndikimin e inteligjencës artificiale, platformave digjitale dhe dezinformimit në demokraci. Në qendër të fjalës së tij vendosi atë që e quajti “Revolucioni Flamingo”, të cilin e paraqiti si rast ku qytetarët u shtynë të reagojnë edhe ndaj një “armiku fantazmë” përmes narrativave të fabrikuara dhe shpërndarjes së targetuar online.
Rama e çoi debatin nga Tirana në foltoren e OKB-së
Në fjalimin e mbajtur në Asamblenë e Përgjithshme në New York, Rama tha se sfida e re për demokracitë nuk lidhet më vetëm me censurën klasike, por me atë që ai e përshkroi si “armatimi i fuqisë së shtrirjes”. Sipas tij, rreziku qëndron te mënyra si përmbajtjet mund të amplifikohen, personalizohen dhe drejtohen te grupe të ndryshme qytetarësh.
Shefi i qeverisë argumentoi se sovraniteti nuk cenohet më vetëm në kufij fizikë, por edhe në hapësirën digjitale ku formohen bindjet dhe gjykimet e publikut. Në këtë linjë, ai kërkoi më shumë transparencë për origjinën e mesazheve, financimin e tyre dhe mënyrën si përhapen në internet.
“Revolucioni Flamingo” si shembull i një narrative të fabrikuar
Sipas versionit të paraqitur nga Rama, “Revolucioni Flamingo” lidhej me një narrativë të sajuar për një pushtim izraelit të bregdetit shqiptar, një ngjarje që, sipas tij, nuk ka ndodhur kurrë. Ai tha se kjo narrativë u ndërtua, u personalizua dhe u shpërnda përmes zërave, faqeve dhe kanaleve që gëzonin besimin e segmenteve të caktuara të publikut.
Rama pretendoi se qytetarë të ndryshëm morën versione të ndryshme të së njëjtës gënjeshtër: dikush një histori për tradhti kombëtare, dikush tjetër një provokim fetar, ndërsa të tjerë teori konspirative për pushtim të huaj. Sipas tij, të gjitha këto përmbajtje ushqyen të njëjtin mobilizim emocional e politik.
Pretendimi për manipulim të protestës dhe rol të algoritmeve
Në fjalën e tij, Rama tha se qytetarët mund të kishin arsye të tyre për të protestuar, por shtoi se ata nisën të protestonin edhe kundër një armiku të paqenë. Në këtë pikë, ai e paraqiti dezinformimin si faktor që e kthen frikën në zemërim dhe zemërimin në mobilizim politik.
Ai bëri dallimin mes rolit të njeriut dhe atij të teknologjisë, duke thënë se algoritmi nuk e shpiku objektivin, por gjeti mënyrën për të aktivizuar urrejtjen dhe për ta përhapur atë në shkallë të gjerë. Ky, sipas tij, është një model i ri manipulimi sistematik që nuk ka më nevojë për propagandë uniforme ndaj gjithë popullsisë, por funksionon në nivel individual.
Thirrje për ekspozim të rrjeteve të amplifikimit
Rama argumentoi se në kushtet kur një gënjeshtër mund të shumëzohet artificialisht në përmasa masive, e vërteta nuk ka nevojë të censurohet që të humbasë peshë publike. Sipas tij, qytetari mbetet formalisht i lirë të flasë, por zëri i tij humbet përballë mekanizmave të amplifikimit industrial.
Si përgjigje, ai kërkoi “ekspozim” të zinxhirit të përhapjes së përmbajtjeve: kush e krijoi mesazhin, kush e financoi, nëse u shpërnda nga njerëz apo makina dhe pse u shënjestruan qytetarë të caktuar. Po ashtu ngriti pyetjen nëse reagimet publike ishin autentike, të koordinuara apo të nxitura nga aktorë të huaj.
Deklaratat në OKB e vendosin edhe një herë debatin mbi dezinformimin në një terren politik të ndjeshëm, ku qeveritë flasin për mbrojtjen e demokracisë, por mbetet po aq thelbësore transparenca për mënyrën si identifikohen, provohen dhe adresohen këto pretendime.
Pikërisht aty qëndron prova reale: jo te retorika për rrezikun digjital, por te aftësia e institucioneve për të sjellë fakte të verifikueshme kur flasin për manipulim të opinionit publik.