Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka përcjellë nga Kosova një mesazh me dy shtylla: nga njëra anë mbështetje për kujtesën historike të luftës së vitit 1999, dhe nga ana tjetër insistim që vendimi i Dhomave të Specializuara të trajtohet brenda kornizës së drejtësisë dhe apelit. Deklaratat e saj vijnë në një moment të ndjeshëm politik dhe emocional për Kosovën.
Mesazhi për vitin 1999 dhe kujtesën kolektive
Von der Leyen tha se viti 1999 mbetet i ngulitur në kujtesën e qytetarëve të Kosovës, duke kujtuar represionin, krizën humanitare dhe vuajtjet e popullsisë.
Ajo deklaroi se historia e Kosovës nuk mund të rishkruhet, duke e paraqitur këtë si një vijë të qartë politike dhe morale në debatet që janë rihapur pas zhvillimeve të fundit gjyqësore.
BE-ja riafirmon mbështetjen për Kosovën
Në fjalën e saj, presidentja e Komisionit Evropian e paraqiti Kosovën si partnere të rëndësishme për Bashkimin Evropian dhe përsëriti se e ardhmja e saj është në BE.
Sipas deklarimeve të saj, mbështetja evropiane ka përfshirë rindërtimin, zhvillimin ekonomik, reformat dhe forcimin e institucioneve demokratike. Ky është një mesazh i njohur i Brukselit, i përsëritur sa herë çështja e perspektivës evropiane të Kosovës vendoset në qendër të vizitave të nivelit të lartë.
Reagimi për vendimin e Dhomave të Specializuara
Von der Leyen u ndal edhe te aktgjykimi ndaj ish-krerëve të UÇK-së, për të cilin tha se ka shkaktuar emocione të forta në Kosovë.
Ajo vlerësoi thirrjet për qetësi nga qytetarët dhe drejtuesit politikë, ndërsa nënvizoi versionin zyrtar të BE-së se vendimi është dhënë nga një institucion i pavarur gjyqësor dhe se mandati i tij duhet të respektohet.
Përgjegjësi individuale, jo gjykim i luftës
Në një nga pikat më të ndjeshme të deklaratës, Von der Leyen bëri dallimin mes përgjegjësisë individuale të të pandehurve dhe historisë së rezistencës së Kosovës.
Sipas saj, aktgjykimi lidhet me persona konkretë dhe jo me luftën e Kosovës në tërësi. Ajo shtoi gjithashtu se mbrojtja ka të drejtë të ndjekë të gjitha procedurat ligjore, përfshirë apelimin, ndërsa kërkoi respekt edhe për kujtesën e viktimave nga të gjitha komunitetet në Kosovë.
Deklarata e Von der Leyen synon të mbajë një ekuilibër të vështirë: të mos lërë hapësirë për relativizimin e vitit 1999, por njëkohësisht të mbrojë legjitimitetin e procesit gjyqësor në Dhomat e Specializuara.
Pikërisht kjo dysi politike dhe juridike pritet të mbetet në qendër të debatit publik në Kosovë, ku kujtesa e luftës dhe raporti me drejtësinë ndërkombëtare vazhdojnë të përplasen fort.