Fermerët përballen prej vitesh me një ekuacion që rëndon direkt mbi çmimin e prodhimit: punë e madhe, fitim i ulët dhe kosto që rriten. Një nga zërat më të rëndë në këtë bilanc janë pesticidet, të cilat sipas të dhënave të raportuara zënë mbi 30% të kostove të prodhimit në bujqësi, ndërsa tregu i tyre mbetet i përqendruar në pak operatorë.
Një treg me miliona euro, i kontrolluar nga pak kompani
Të dhënat e doganave tregojnë se për vitin 2025 dhe për periudhën janar-gusht 2026, importi i pesticideve ka arritur afërsisht në 25 milionë euro. Vetëm për vitin 2025, vlera e kimikateve të shkarkuara nga këto biznese llogaritet në 16.7 milionë euro, me një sasi prej 1.979 tonësh.
Sipas të njëjtit version të shifrave, tregu i medikamenteve bujqësore funksionon në kushte oligopoli, ku numri i importuesve të mëdhenj është i kufizuar. Kjo do të thotë se një segment me peshë të drejtpërdrejtë në koston e fermerit dhe te çmimi final për konsumatorin mbetet në pak duar.
Kush janë kompanitë që dominojnë sektorin
Shtatë operatorë përmenden si dominues në tregun e pesticideve prej më shumë se dy dekadash. Mes tyre janë AGRO-BLEND, në emër të Fiqiri Ismailit, e regjistruar në vitin 1995; SHEGAJ-AGR, e hapur në vitin 2007 në emër të Adriatik Haderit; MELDI sh.p.k., në emër të Elina dhe Mehmet Shahollit, në treg që prej vitit 2002; si dhe ARLI INTERNACIONAL, aktive që prej vitit 1993 dhe e drejtuar nga Agim Rameta.
Në këtë listë përfshihen edhe AGROHELP sh.p.k., e krijuar në vitin 2004 dhe e administruar nga familja e Aleksandër Kolecit; AGRO-ZANI e Ramazan Kapllanit në Berat, e regjistruar në vitin 2021, por me aktivitet që sipas të dhënave të publikuara ka nisur më herët; si edhe INTERLOGISTIC, kompania e Edmond Hidros, e regjistruar në vitin 2007.
Herbicidet dhe fungicidet mbajnë peshën kryesore
Nga kategoria e produkteve për mbrojtjen e bimëve, më të shitura rezultojnë herbicidet, ilaçet që përdoren kundër barërave të këqija. Për vitin 2025 janë importuar 573 mijë kilogramë herbicide.
Ndër produktet më të kushtueshme renditen fungicidet, preparatet kundër sëmundjeve kërpudhore te bimët. Për 525 mijë kilogramë, kostoja ka arritur në 836.639.111 lekë. Po ashtu, për 534.040 kilogramë insekticide janë paguar 406.545.253 lekë, ndërsa 266.647 kilogramë dezinfektantë kanë kushtuar 83.326.227 lekë. Rodenticidet, më pak të përdorura, arritën në 79.188 kilogramë me vlerë 25.248.546 lekë.
Tetëmujori 2026 dhe hetimi i konkurrencës
Për vitin 2026, nga janari deri më 31 gusht, janë importuar 1.25 tonë pesticide me vlerë 8.2 milionë euro, sipas shifrave të raportuara. Vlera mbetet e lartë për një sektor ku kostoja e inputeve po transferohet zinxhir te fermeri dhe më pas te konsumatori.
Në vitin 2021, Autoriteti i Konkurrencës hapi hetim ndaj këtyre bizneseve. Sipas këtij institucioni, një pjesë e kompanive jo vetëm mbanin patenta ekskluzive për importe të ndryshme të pesticideve, por ishin gjithashtu ndër të njëjtët operatorë që importojnë edhe plehra kimike. Kjo e bën edhe më të ndjeshme çështjen e përqendrimit të tregut në një sektor ku ndikimi prek drejtpërdrejt bujqësinë dhe çmimet ushqimore.
Kur mbi 30% e kostos së prodhimit lidhet me pesticidet, përqendrimi i tregut nuk mbetet thjesht çështje biznesi. Ai kthehet në problem për fermerin, për konkurrencën reale dhe për çmimin që paguan konsumatori në fund të zinxhirit.
Në këtë sfond, debati për bujqësinë nuk kufizohet vetëm te subvencionet apo te deklaratat e ministri i bujqesise, por edhe te mënyra si funksionojnë tregjet kyçe që mbajnë në këmbë prodhimin vendas.