Bashkimi Evropian ka ashpërsuar tonin ndaj Kosovës për çdo lëvizje që prek Dhomat e Specializuara, ndërsa njëkohësisht po shtyn përpara axhendën e zgjerimit me vendet kandidate. Në këtë klimë, Shqipëria përmendet mes vendeve që pritet të zhvillojnë konferencë ndërqeveritare me BE-në, por mesazhi nga Brukseli mbetet i qartë: pa përafrim politik, siguri dhe standarde të shtetit të së drejtës, procesi nuk ecën përpara.
Paralajmërimi i Brukselit për Kosovën
Komisionerja e BE-së për Zgjerimin, Marta Kos, deklaroi se ndryshimi i ligjit për Dhomat e Specializuara në Kosovë është i papranueshëm dhe, sipas saj, bie ndesh me detyrimet themelore të Kosovës ndaj Bashkimit Evropian.
Ajo theksoi se ndryshimi i rregullave në kohën kur një proces gjyqësor është ende në zhvillim shkel standardet ndërkombëtare të shtetit të së drejtës. Qëndrimi i saj e vendos çështjen në nivel politik dhe institucional, jo thjesht teknik.
Zgjerimi po ecën, por me kushte të forta
Sipas komisioneres, BE-ja po zhvillon konferenca ndërqeveritare me Malin e Zi, Shqipërinë, Moldavinë dhe Ukrainën, duke e paraqitur këtë si shenjë se procesi i zgjerimit po përshpejtohet.
Megjithatë, mesazhi nga Brukseli nuk është një ftesë pa kushte. Vendet kandidate, sipas versionit zyrtar të Komisionit, duhet të japin rezultate konkrete dhe të shmangin çdo hap pas në reforma, ndryshe rruga drejt anëtarësimit mund të bllokohet.
Siguria dhe përafrimi strategjik në qendër të filtrit
Marta Kos vuri theksin te siguria, duke argumentuar se BE-ja nuk mund të pranojë anëtarë të rinj që nuk e forcojnë bllokun. Në këtë logjikë, përafrimi strategjik po trajtohet si kusht gjithnjë e më i rëndësishëm në procesin e para-anëtarësimit.
Ajo e lidhi këtë jo vetëm me politikën e jashtme dhe të sigurisë, por edhe me çështje si sanksionet, energjia dhe infrastruktura. Pra, kandidatura nuk po matet vetëm me reforma të brendshme, por edhe me rreshtim të plotë gjeopolitik.
Shteti i së drejtës mbetet provë politike për rajonin
Komisionerja e BE-së tha se respektimi i së drejtës ndërkombëtare dhe i shtetit të së drejtës mbetet themelor në procesin e zgjerimit. Ajo e lidhi këtë edhe me zhvillimet në Ballkanin Perëndimor, ku, sipas saj, janë rishfaqur prirje nacionaliste shqetësuese.
Në këtë sfond, deklarata për Kosovën merr peshë më të madhe politike: Brukseli po sinjalizon se nuk do të tolerojë ndërhyrje në rregulla kur bëhet fjalë për procese të ndjeshme të drejtësisë.
Shqipëria në listën e vendeve që avancojnë
Shqipëria u përmend mes vendeve që pritet të zhvillojnë konferencë ndërqeveritare me Bashkimin Evropian. Kjo shihet nga institucionet evropiane si pjesë e ritmit të ri të zgjerimit.
Por edhe për Tiranën, standardi i vendosur nga Brukseli mbetet i njëjtë: përparimi nuk matet me retorikë politike, por me përmbushje kriteresh, përafrim strategjik dhe qëndrueshmëri në sundimin e ligjit.
Mesazhi i Brukselit është i drejtpërdrejtë: zgjerimi mund të ecë përpara vetëm për vendet që qëndrojnë në vijën e kërkuar politike dhe ligjore.
Për Kosovën, çështja e Dhomave të Specializuara është shndërruar në një test të qartë marrëdhëniesh me BE-në, ndërsa për vendet e tjera kandidate paralajmërimi është po aq i qartë: çdo kthim pas ka kosto politike në rrugën drejt anëtarësimit.