Shumica po kërkon një tjetër komision të posaçëm në Kuvend për fazën e dytë të reformës administrativo-territoriale, pasi ndarja e re me 46 bashki është miratuar tashmë. Sipas kërkesës së depozituar nga grupi parlamentar i PS, fokusi i radhës do të jetë te funksionet dhe shërbimet, financat vendore dhe niveli rajonal — pra te pjesa më e ndjeshme e reformës, ajo që prek drejtpërdrejt pushtetin lokal dhe paratë publike.
Pas hartës së re, shumica hap fazën e dytë
Në kërkesën e paraqitur në Kuvend, PS argumenton se faza e parë e reformës u mbyll me raportin përfundimtar të komisionit të mëparshëm dhe me miratimin, në tetor 2026, të ligjit nr. 100/2026 për ndarjen e re administrativo-territoriale.
Sipas versionit zyrtar, harta e re që e organizon vendin në 46 bashki konsiderohet vetëm shtylla e parë e reformës. Tre shtyllat e tjera — funksionet dhe shërbimet, financat vendore dhe niveli rajonal — kërkojnë ndërhyrje të reja ligjore që, sipas shumicës, duhet të përgatiten brenda vitit të ardhshëm.
Çfarë parashikon komisioni i ri
Kërkesa parasheh ngritjen e një Komisioni të Posaçëm Parlamentar me mandat 9-mujor, me 16 anëtarë sipas përfaqësimit të grupeve parlamentare. Kryetari do të jetë nga shumica, ndërsa zëvendëskryetari nga pakica.
Komisioni do të shqyrtojë kuadrin ligjor dhe institucional të vetëqeverisjes vendore, do të analizojë funksionet dhe kompetencat e bashkive, si dhe do të propozojë ndryshime për decentralizimin fiskal dhe për nivelin rajonal. Në paketë përfshihen edhe ndryshime të mundshme në ligjin për vetëqeverisjen vendore, ligjin për financat vendore dhe ligjin për zhvillimin rajonal dhe kohezionin.
Në fokus edhe zbatimi i hartës së re deri në 2027
Një pjesë e mandatit të komisionit lidhet jo vetëm me ligjet e reja, por edhe me monitorimin e zbatimit të ligjit nr. 100/2026 dhe masave kalimtare për ngritjen e bashkive të reja deri në zgjedhjet vendore të vitit 2027.
Sipas kërkesës, komisioni do të bashkërendojë punën edhe me Komisionin e Posaçëm Parlamentar për Reformën Zgjedhore për çështjet e përfaqësimit. Kjo tregon se reforma territoriale nuk po trajtohet thjesht si çështje administrative, por si proces me ndikim të drejtpërdrejtë në arkitekturën politike dhe institucionale lokale.
Konsultime të gjera në letër, provë te zbatimi
Dokumenti flet për konsultime të gjera me bashkitë, shoqatat e tyre, shoqërinë civile dhe partnerët ndërkombëtarë, si dhe për përputhje me standardet e Bashkimit Europian dhe Kartën Europiane të Autonomisë Vendore.
Por pesha reale e këtij procesi do të matet te përmbajtja e ligjeve që do të dalin nga komisioni: si do të ndahen kompetencat, kush do të mbajë barrën financiare të shërbimeve dhe sa hapësirë reale do t’u lihet bashkive përtej formulimeve politike për decentralizim. Në kërkesë parashikohet edhe ngritja e një grupi ekspertësh vendas e ndërkombëtarë, si dhe një sekretariat teknik në mbështetje të komisionit.
Kërkesa e PS-së e çon reformën territoriale në një fazë të re parlamentare, ku debati pritet të zhvendoset nga kufijtë në funksionimin konkret të pushtetit vendor.
Pikërisht aty do të shihet nëse riorganizimi i shpallur si reformë do të prodhojë shërbime më të mira dhe financa më të qëndrueshme për bashkitë, apo vetëm një tjetër paketë ndryshimesh të drejtuara nga qendra.