Një gjykatë federale amerikane i ka dhënë një goditje të përkohshme përpjekjes së administratës Trump për të kufizuar aksesin e mediave kritike në Shtëpinë e Bardhë. Me urdhrin e ri, CNN, MSNBC dhe Politico rifitojnë hyrjen në disa prej ambienteve të kompleksit presidencial, të paktën deri sa të shqyrtohet në themel padia e tyre ndaj administratës.
Vendimi i gjykatës mban hapur aksesin gjatë procesit
Gjykatësi federal Timothy Kelly vendosi që administrata amerikane të lejojë sërish aksesin e gazetarëve të tre mediave, ndërsa çështja gjyqësore mbetet ende e hapur. Ky është vazhdim i një mase të përkohshme të dhënë më 24 shtator, e cila fillimisht rikthente kredencialet për 14 ditë.
Javën e kaluar, afati ishte shtyrë deri më 13 tetor. Me urdhrin më të fundit, ky akses mbetet në fuqi deri në zgjidhjen e padisë, çka i jep medias një lehtësim të përkohshëm përballë një vendimi të kontestuar të Shtëpisë së Bardhë.
Mediat pretendojnë përjashtim hakmarrës dhe shkelje kushtetuese
Sipas padisë së ngritur nga CNN, MSNBC dhe Politico, administrata i ka përjashtuar pa një proces të rregullt ligjor dhe për shkak të raportimeve kritike ndaj presidentit amerikan. Mediat argumentojnë se ky veprim cenon Amendamentin e Parë, që mbron lirinë e shtypit dhe të shprehjes, si edhe Amendamentin e Pestë.
Vendimet e deritanishme të gjykatës lënë të kuptohet se pretendimet për shkelje të garancive procedurale janë konsideruar të mbështetura mjaftueshëm për masë të përkohshme. Ndërsa pretendimi për cenim të Amendamentit të Parë pritet të kërkojë shqyrtim më të thelluar në vijim të procesit.
Aksesi nuk është i plotë: kufizimet për Air Force One dhe ambientet e ndjeshme mbeten
Megjithëse vendimi është një fitore e pjesshme për mediat paditëse, ai nuk u garanton hyrje të plotë në të gjitha hapësirat e ndjeshme. Zyra Ovale dhe avioni presidencial Air Force One mbeten jashtë këtij urdhri të drejtpërdrejtë.
Shtëpia e Bardhë, sipas versionit zyrtar të paraqitur në praktikë, vijon t’u ndalojë gazetarëve të CNN dhe Politico pjesëmarrjen në trupat e shtypit që udhëtojnë me presidentin. Kjo do të thotë se beteja për akses real, dhe jo thjesht formal, mbetet ende e pambyllur.
Precedent ligjor dhe solidaritet nga korpusi i shtypit
Në argumentet e tyre, avokatët e mediave iu referuan edhe çështjes Sherrill kundër Knight të vitit 1977, një precedent i njohur për kufizimet mbi kredencialet e gazetarëve në Shtëpinë e Bardhë. Ata sollën në vëmendje edhe deklaratat publike të Trump kundër disa mediave, të cilat i ka akuzuar se publikojnë qëllimisht lajme negative për të dëmtuar republikanët dhe administratën e tij.
Paralelisht, edhe pjesë të tjera të korpusit të shtypit në Shtëpinë e Bardhë kanë mbajtur qëndrim solidar me mediat e përjashtuara. Sipas raportimeve, disa organizata refuzuan të zinin vendet e CNN dhe Politico, ndërsa të tjera vendosën të mos publikojnë apo shpërndajnë fotografi nga mbulimi zyrtar presidencial deri sa gjykata të japë një vlerësim më të plotë për ligjshmërinë e kufizimeve.
Një tjetër padi mund të ndikojë kufijtë e pushtetit presidencial ndaj medias
Në sfond mbetet edhe padia e veçantë e Associated Press kundër Shtëpisë së Bardhë, e cila po ashtu është ende në shqyrtim. Ky proces mund të ndihmojë në përcaktimin se deri ku shtrihet autoriteti i presidentit për të kufizuar praninë e gazetarëve në hapësirat ku ushtrohet pushteti ekzekutiv.
Përtej tre mediave të përfshira drejtpërdrejt në këtë çështje, vendimi ngre një pyetje më të gjerë: nëse kredencialet e shtypit mund të përdoren si mjet presioni politik ndaj raportimit kritik. Pikërisht këtu pritet të përqendrohet pesha reale e procesit gjyqësor.
Çështja mbetet e hapur dhe vendimi aktual është vetëm i përkohshëm, por sinjali i gjykatës është i qartë: kufizimet ndaj mediave nuk kalojnë pa test kushtetues, sidomos kur ngrihen dyshime se po përdoren për të ndëshkuar raportimin kritik.
Për administratën Trump, kjo është një pengesë ligjore; për mediat, një fitore e pjesshme në një përballje që prek jo vetëm aksesin fizik në Shtëpinë e Bardhë, por vetë kufijtë e lirisë së shtypit përballë pushtetit.