Komisioneri Shtetëror i Zgjedhjeve, Ilirjan Celibashi, ka bërë të ditur se KQZ po synon të testojë sërish përdorimin e inteligjencës artificiale në procesin e numërimit dhe vlerësimit të fletëve të votimit për zgjedhjet lokale të vitit 2027. Sipas versionit të paraqitur prej tij, bëhet fjalë vetëm për një projekt pilot, jo për zëvendësim të procedurave që parashikon ligji.
KQZ flet për rikthim të pilotit me AI
Gjatë një interviste televizive, Celibashi u ndal te përgatitjet për zgjedhjet vendore të vitit të ardhshëm dhe tha se institucioni që drejton po synon ta aplikojë përsëri inteligjencën artificiale në numërimin dhe vlerësimin e fletëve të votimit.
Ai sqaroi se kjo nismë, nëse avancon, do të përdoret në formë pilot dhe nuk do të zëvendësojë mekanizmin ligjor për nxjerrjen e rezultatit. Në këtë pikë, sinjali i KQZ-së mbetet më shumë një provë teknologjike sesa një ndryshim real i arkitekturës së numërimit.
Ende pa vendim, me pengesë kostot
Vetë Celibashi pranoi se nuk ka ende një vendimmarrje përfundimtare për shtrirjen e këtij projekti. Sipas tij, arsyeja kryesore pse nuk është marrë ende një vendim lidhet me koston.
Kjo do të thotë se njoftimi i bërë publikisht mbetet në fazë vlerësimi dhe jo në nivel plani të miratuar. Për një proces kaq të ndjeshëm sa numërimi i votave, pesha e kostove dhe mënyra si justifikohen ato pritet të jenë pjesë e debatit publik.
Tirana përmendet, por jo i gjithë kryeqyteti
Sipas Celibashit, edhe në rast se projekti pilotohet në Tiranë, ai nuk do të shtrihet në gjithë qytetin. Varianti i përmendur prej tij është që testi të zbatohet vetëm në një ose disa KZAZ.
Ky kufizim tregon se KQZ nuk po flet për një përdorim të gjerë të teknologjisë në zgjedhjet e 2027-s, por për një eksperiment të kontrolluar në terren të kufizuar. Në këtë fazë, mbetet e paqartë me çfarë kriteresh do të përzgjidhen zonat ku mund të aplikohet.
Edhe Tepelena si mundësi, pa ndonjë domethënie të shpallur
Celibashi përmendi edhe Tepelenën si një mundësi të mundshme për testim, duke theksuar se një zgjedhje e tillë nuk do të kishte ndonjë domethënie të veçantë.
Deklarata lë të kuptohet se KQZ po mban të hapura disa skenarë për pilotimin e teknologjisë, por pa paraqitur ende një kornizë të plotë për standardet, kontrollin e procesit apo transparencën e verifikimit njerëzor përballë rezultatit që mund të prodhojë sistemi.
Për momentin, elementi më i qartë nga deklarata e kreut të KQZ-së është se inteligjenca artificiale po konsiderohet si mjet ndihmës dhe jo si zëvendësuese e numërimit sipas ligjit.
Megjithatë, pa një vendim final, pa detaje mbi kostot dhe pa sqarime mbi garancitë e auditimit, ideja mbetet në nivel nisme që ngre më shumë pyetje sesa përgjigje.