Erion Veliaj po shfaqet në publik jo fizikisht, por përmes një avatari të krijuar me inteligjencë artificiale. Kështu e ka trajtuar The Telegraph rastin e kryebashkiakut të Tiranës, i cili ndodhet në paraburgim dhe vijon të mbajë detyrën në një situatë që ngre pikëpyetje serioze institucionale për funksionimin e Bashkisë së Tiranës.
Video me avatar dhe mesazh politik nga qelia
Sipas medias britanike, Veliaj iu është drejtuar qytetarëve me një video të publikuar në Instagram, ku shfaqet një figurë e gjeneruar me inteligjencë artificiale përpara flamurit shqiptar dhe atij të Bashkisë së Tiranës.
Në atë mesazh, avatari njofton për një program me ushqim falas në shkolla për fëmijët e kryeqytetit. The Telegraph shkruan se videoja ishte e identifikuar qartë si përmbajtje e krijuar me inteligjencë artificiale.
Pretendimet e Veliajt dhe akuza që mbeten në gjykim
Në mesazhin e transmetuar, Veliaj flet edhe për gjendjen e tij në paraburgim, duke e cilësuar atë si "pengmarrje" dhe duke thënë se mund t’i përshëndesë qytetarët vetëm me inteligjencë artificiale. Ai shprehet gjithashtu, sipas The Telegraph, se do të vazhdojë të punojë për Tiranën edhe nga qelia.
Veliaj u arrestua në shkurt 2025 dhe procesi ndaj tij vijon në GJKKO. Sipas raportimit të medias britanike, ai përballet me 13 akuza, ndërsa vetë i ka mohuar shkeljet.
Një bashki me kryetar në paraburgim
Pika më e pazakontë në gjithë këtë histori mbetet funksionimi i Bashkisë së Tiranës me një kryetar që ndodhet në paraburgim. The Telegraph nënvizon se, megjithë procesin penal dhe kufizimin fizik, Veliaj vijon formalisht të jetë në krye të institucionit.
Po sipas këtij raportimi, pas arrestimit të tij ishte parashikuar një proces për zgjedhje të parakohshme në Bashkinë e Tiranës, por ai u anulua pas ndërhyrjes së Gjykatës Kushtetuese.
Kompetencat e deleguara dhe tërheqja e tyre
Media britanike rikujton gjithashtu se Veliaj i kishte deleguar më herët një pjesë të kompetencave zëvendëskryetares Anuela Ristani, por më pas e kishte shfuqizuar këtë urdhër.
Kjo lë të hapur debatin mbi mënyrën reale se si po administrohet bashkia dhe sa transparent është ushtrimi i autoritetit publik kur vendimmarrja lidhet me një zyrtar që ndodhet në paraburgim.
Rasti Veliaj në kontekstin e përdorimit politik të IA
The Telegraph e vendos këtë zhvillim edhe në një kornizë më të gjerë ndërkombëtare të përdorimit të inteligjencës artificiale nga politikanë që nuk mund të komunikojnë drejtpërdrejt me publikun.
Në artikull përmenden edhe raste të tjera, si ai i ish-kryeministrit pakistanez Imran Khan në vitin 2023 dhe një rast i lidhur me ish-presidentin brazilian Jair Bolsonaro, ku avatarët e krijuar me IA janë përdorur për komunikim politik.
Rasti i Veliajt nuk ngre vetëm pyetje për përdorimin e inteligjencës artificiale në politikë, por sidomos për standardet e funksionimit institucional kur një kryebashkiak nën hetim dhe në paraburgim vijon të ushtrojë ndikim publik e administrativ.
Përtej risisë teknologjike, çështja kryesore mbetet politike dhe ligjore: si drejtohet realisht kryeqyteti dhe kush mban përgjegjësi për vendimmarrjen në emër të Bashkisë së Tiranës.