Në kulmin e tensionit pas protestave, Edi Rama doli me një paketë të re fiskale që, sipas qeverisë, synon të ulë barrën për familjet dhe njëkohësisht të rrisë taksimin mbi fitimet dhe pasuritë e luksit. Mesazhi politik ishte i qartë: një përgjigje financiare ndaj pakënaqësisë sociale, por edhe një përpjekje për të rimarrë kontrollin e narrativës publike.
Çfarë përmban paketa e re
Sipas njoftimit të kryeministrit, Paketa Fiskale 2027 përmblidhet në 10 masa kryesore, me fokus te taksimi i dividendit, pronat dhe automjetet luksoze.
Në bërthamë të paketës janë ulja e taksave për ushqimet dhe naftën, si dhe rritja e barrës fiskale për dividendin dhe vilat në bregdet. Rama e paraqiti këtë si një korrigjim në favor të familjeve të zakonshme dhe kundër pabarazisë.
Po ashtu u njoftua krijimi i një Byroje të Specializuar për kontrollin e të ardhurave, një mekanizëm i ri që qeveria e sheh si instrument mbikëqyrës ndaj fitimeve dhe deklarimeve financiare.
Qeveria flet për ngushtim të hendekut social
Rama tha se filozofia e paketës është që “kush fiton më shumë, paguan më shumë”, duke e lidhur këtë me objektivin për të zbutur diferencën mes shtresave që përfitojnë më shumë nga rritja ekonomike dhe atyre që mbajnë peshën e kostos së jetesës.
Sipas versionit zyrtar, masat e reja vijnë si pjesë e Buxhetit 2027 dhe programit afatmesëm 2027-2029. Kryeministri këmbënguli se ekonomia është rritur, se buxheti i shtetit ka kaluar 10 miliardë euro dhe se borxhi publik ka rënë në nivele historike.
Megjithatë, prezantimi i paketës u shoqërua më shumë me deklarata politike dhe vetëlëvdata për ekonominë sesa me shpjegim të plotë publik për efektet konkrete, kostot dhe zbatimin e secilës masë.
Paketa u shpall në një klimë përplasjeje politike
Shpallja e masave nuk erdhi në një moment normal buxhetor, por menjëherë pas protestave dhe përplasjes së fortë politike që ka dominuar javët e fundit.
Në të njëjtën dalje, Rama përdori gjuhë të ashpër ndaj protestuesve, duke i cilësuar si turmë të dhunshme dhe duke i lidhur zhvillimet në rrugë me dëmtim të ekonomisë, turizmit dhe klimës së investimeve.
Kjo e vendos paketën fiskale edhe në një lexim tjetër: jo vetëm si instrument financiar, por edhe si lëvizje politike për t’iu përgjigjur revoltës sociale me premtime për lehtësim ekonomik.
Pyetjet që mbeten hapur
Nga prezantimi politik u kuptua drejtimi i përgjithshëm i paketës, por jo ende i gjithë mekanizmi i zbatimit dhe pesha reale që do të kenë ndryshimet në xhepin e qytetarëve.
Nuk është ende e qartë se sa do të ndikojë ulja e taksave te çmimet finale të ushqimeve dhe naftës, as nëse rritja e taksimit për luksin dhe dividendin do të përkthehet realisht në më shumë të ardhura për buxhetin.
Po aq e rëndësishme mbetet edhe mënyra si do të funksionojë Byroja e Specializuar për kontrollin e të ardhurave, një strukturë që ngre pikëpyetje për kompetencat, filtrat ligjorë dhe standardet e mbikëqyrjes.
Për momentin, qeveria po e shet Paketën Fiskale 2027 si përgjigje sociale dhe si provë se ka hapësirë për rishpërndarje më të madhe.
Ajo që mbetet për t’u parë është nëse masat do të prodhojnë efekt real në treg dhe në kostot e jetesës, apo do të mbeten kryesisht një paketim politik në një kohë presioni publik.