Filip Çakuli ka publikuar një analizë me nota të forta ironie për mënyrën si zhvillohen protestat në Shqipëri, duke mbrojtur të drejtën për të protestuar, por duke goditur ashpër dhunën verbale, banalitetin dhe zakonin për të bllokuar qytetin në emër të kauzave politike.
E drejta për protestë, por jo për rrugaçëri
Në tekstin e tij, Çakuli e nis duke u pozicionuar qartë në mbështetje të protestës si instrument demokratik, madje edhe kur pjesëmarrja është minimale. Sipas tij, problemi nis kur protesta rrëshqet te fyerja, sharja dhe sjellja që nuk ka lidhje me qytetarinë.
Një episod me një vajzë të re që, sipas autorit, ofendon një zonjë në publik, përdoret si pikënisje për të ngritur shqetësimin mbi degradimin e gjuhës dhe etikës në hapësirën e protestës. Në këtë pikë, analiza nuk merret me legjitimitetin e pakënaqësisë, por me mënyrën se si ajo shfaqet.
Qytetari paguan koston, pushteti vazhdon rutinën
Një nga goditjet kryesore të analizës është ndaj praktikës së bllokimit të rrugëve në Tiranë. Çakuli e paraqet këtë si paradoks të protestës shqiptare: zemërimi shpallet kundër qeverisë, por pasoja e drejtpërdrejtë bie mbi qytetarët që mbeten në trafik, mbi punonjësit që shkojnë në turn dhe mbi prindërit që lëvizin me fëmijët.
Sipas kësaj logjike satirike, protesta nuk shqetëson domosdoshmërisht pushtetin, i cili mund të vazhdojë normalisht punën, ndërsa qyteti futet në bllokim. Në të njëjtën linjë vendoset edhe roli i policisë, e cila përshkruhet si prani pasive që administron situatën pa zgjidhur përplasjen mes të drejtës për tubim dhe të drejtës për lëvizje.
Nga argumenti politik te vezët, domatet dhe mielli
Analiza ndalet edhe te momentet kur përballja politike largohet nga debati dhe kalon te aktet simbolike me ushqime, si vezë, domate apo miell ndaj deputetëve. Çakuli e trajton këtë si shenjë të varfërimit të argumentit publik, aty ku, sipas tij, frigoriferi zë vendin e debatit.
Përmes krahasimeve tallëse, ai përshkruan një skenë ku përfaqësimi politik zëvendësohet nga spektakli i turmës. Në këtë pjesë, satira godet jo vetëm protestuesit që përdorin këto forma, por edhe nivelin e përgjithshëm të diskursit politik që e ka normalizuar këtë sjellje.
Kur një turmë shpallet si “e gjithë Shqipëria”
Thelbi i analizës qëndron te kundërshtimi i pretendimit se një protestë, sado e madhe, mund të flasë automatikisht në emër të gjithë popullit. Çakuli ironizon sloganet që e paraqesin një turmë si zërin e padiskutueshëm të çdo qytetari në vend, duke vënë në dukje se kjo shmang pluralizmin dhe kompleksitetin real të shoqërisë.
Në këtë pikë, ai ngre një kritikë të drejtpërdrejtë ndaj logjikës së mikrofonit si mandat politik. Sipas analizës, dikush mund të flasë në emër të vetes ose të grupit që përfaqëson, por jo të vetëshpallet zë i gjithë Shqipërisë. Përtej ironisë, mesazhi është i qartë: demokracia nuk matet me decibel dhe as me bllokimin e kryqëzimeve.
Në fund, Çakuli mbron protestën si të drejtë themelore, por refuzon idenë se ajo mund të kthehet në licencë për të heshtur të tjerët, për të pushtuar hapësirën publike pa kufi dhe për të folur në emër të një populli që nuk ka folur njëzëri.
Analiza vjen si kritikë ndaj kulturës së protestës së spektakolarizuar, ku zëri më i lartë tenton të paraqitet si shumicë dhe ku dëmi kolateral mbi qytetarin trajtohet si detaj i parëndësishëm.