Një skandal me pasoja të mundshme për sigurinë kombëtare në SHBA po përfshin drejtuesin e Nvidia, Jensen Huang, dhe një biznesmene që sipas raportimeve amerikane dyshohet si e lidhur me inteligjencën kineze. Në qendër nuk është vetëm marrëdhënia personale e pranuar nga miliarderi, por edhe frika se afërsia me kreun e kompanisë mund të jetë shfrytëzuar për akses te informacione sensitive dhe te tregtia e procesorëve të avancuar.
Nga aferë personale në çështje sigurie
Sipas raportimeve të mediave amerikane, marrëdhënia jashtëmartesore e Jensen Huang me Alice Huang, e njohur edhe si Huang Le, ka dalë përtej kufijve të një skandali privat. Dyshimi i autoriteteve amerikane është se çështja mund të prekë negociata, vendimmarrje dhe informacione konfidenciale të lidhura me teknologjinë e inteligjencës artificiale.
Kush është gruaja në qendër të dyshimeve
Alice Huang ka mbajtur rol drejtues në kompaninë Megaspeed, e cila ka blerë sasi të mëdha procesorësh Nvidia dhe është vënë nën hetim për shmangie të mundshme të kufizimeve amerikane të eksportit drejt Kinës. Para angazhimit në biznes, ajo kishte punuar si gazetare për CCTV dhe Hunan TV.
Sipas New York Times, autoritetet amerikane dyshojnë se ajo është rekrutuar nga Ministria Kineze e Sigurisë së Shtetit për të mbledhur informacion mbi teknologjinë amerikane të AI dhe për të ndikuar në vendimet e Nvidia-s për eksportet drejt Kinës. Deri tani, këto mbeten pretendime të raportuara nga media dhe jo prova të konfirmuara publikisht.
Hetimi mbi procesorët dhe roli i Megaspeed
Një nga pikat më delikate lidhet me qarkullimin e procesorëve të avancuar. Bloomberg raportoi se në vitin 2025 autoritetet amerikane i kërkuan Nvidia-s të auditonte transaksionet me Megaspeed, mes dyshimeve se çipat po përfundonin në mënyrë të paligjshme në Kinë.
Auditimi, sipas raportimeve, nxori se Megaspeed kishte importuar rreth 50 mijë procesorë më shumë sesa justifikohej nga kapacitetet e deklaruara të qendrave të saj të të dhënave. Ende nuk dihet publikisht se ku kanë përfunduar këta procesorë. Nga ana tjetër, kompania ka mohuar shkeljet dhe ka deklaruar se respekton rregullat amerikane të eksportit.
Presion politik, kontakte me qeverinë dhe hija e Trump
New York Times raportoi gjithashtu se Nvidia dyshohet të ketë ushtruar presion ndaj Departamentit amerikan të Tregtisë për të ndalur hetimin mbi trafikimin e mundshëm të procesorëve përmes Megaspeed. Bloomberg shkruan se këshilltari ligjor i kompanisë, Tim Teter, kishte kontaktuar zyrtarë të departamentit për të kuptuar nëse qeveria amerikane kishte pasur rol në ndalimin e Alice Huang nga autoritetet e Singaporit.
Çështja bëhet edhe më e ndjeshme për shkak të raportit të afërt të Jensen Huang me Donald Trump. Sipas raportimeve, ata janë takuar disa herë dhe në diskutime kanë hyrë edhe kufizimet për eksportin e procesorëve drejt Kinës. Pas rikthimit të Trump në Shtëpinë e Bardhë, SHBA lehtësoi një pjesë të këtyre kufizimeve, duke lejuar eksporte të caktuara kundrejt përqindjeve të të ardhurave për qeverinë amerikane.
Çfarë dihet deri tani
Jensen Huang e ka pranuar lidhjen jashtëmartesore në një mesazh drejtuar punonjësve, ku kërkoi falje familjes së tij. Ndërkohë, Nvidia ka njoftuar një hetim të pavarur për të verifikuar nëse drejtuesi i saj ka qenë objekt i një operacioni spiunazhi dhe nëse janë komprometuar informacione konfidenciale.
Pavarësisht gravitetit të dyshimeve, deri tani nuk ka prova publike që informacione sekrete amerikane kanë përfunduar realisht te autoritetet kineze. Ajo që ekziston për momentin është një grumbull raportimesh, hetimesh dhe kontaktesh politike që e bëjnë çështjen shumë më të rëndë sesa një histori personale në krye të Silicon Valley.
Në këtë fazë, skandali rri pezull mes dyshimeve për spiunazh, interesave tregtare dhe ndikimit politik në një nga kompanitë më të rëndësishme të teknologjisë globale.
Pikërisht mungesa e provave të plota publike, përballë peshës së akuzave dhe lëvizjeve në prapaskenë, e bën këtë çështje një test serioz për transparencën institucionale në SHBA.