Pse ushqimet në Shqipëri dalin më shtrenjtë se në Kosovë: TVSH, importet dhe tregu i mbyllur

0

Shporta bazë në Shqipëri po kushton më shumë se në Kosovë, edhe për produkte të zakonshme si mielli, qumështi, vaji, buka apo perimet. Diferenca nuk është e vogël: për shumë artikuj, çmimet përllogariten nga 20% deri në 50% më lart në tregun shqiptar, duke ngritur sërish pikëpyetje për taksat, varësinë nga importi dhe mënyrën si funksionon konkurrenca në sektorin ushqimor.

Pse ushqimet në Shqipëri dalin më shtrenjtë se në Kosovë: TVSH, importet dhe tregu i mbyllur

Diferenca që ndjehet te produktet e përditshme

Në krahasim me Kosovën, ushqimet bazë në Shqipëri rezultojnë më të shtrenjta pothuajse në të gjithë zinxhirin e konsumit të përditshëm. Lista përfshin miellin, qumështin, orizin, vajin, makaronat, djathin, gjalpin, bukën, ujin, si edhe perimet kryesore si specat, domatet dhe qepët.

Sipas të dhënave të paraqitura në analizë, këto produkte shiten në Kosovë me çmime nga 20% deri në 50% më të ulëta. Pretendimi shkon edhe më tej, duke e renditur Shqipërinë jo vetëm mbi Kosovën, por edhe mbi vende të tjera të rajonit dhe më gjerë në Europë për koston e produkteve të konsumit të përditshëm.

Pesha e TVSH-së dhe e importeve

Një nga arsyet kryesore që ngrihet për këtë diferencë është niveli i TVSH-së për ushqimet. Në Shqipëri, ushqimet tatohen me 20%, ndërsa në Kosovë për ushqimet bazë TVSH-ja është 8%. Vetëm ky hendek fiskal jep një avantazh të drejtpërdrejtë në çmim për tregun kosovar.

Po aq i rëndësishëm mbetet edhe fakti që Shqipëria mbështetet në masë të madhe te importi për produktet bujqësore dhe blegtorale. Kur zinxhiri nis jashtë vendit, kostos i shtohen transporti, doganat dhe shpenzime të tjera, të cilat në fund paguhen nga konsumatori.

Karburanti, doganat dhe mungesa e konkurrencës

Çmimi më i lartë i karburantit në Shqipëri përkthehet në kosto më të larta transporti për mallrat ushqimore. Kjo godet si importin, ashtu edhe shpërndarjen brenda vendit, duke e fryrë më tej faturën për familjet.

Në analizë përmenden edhe kostot doganore mbi 10%, si dhe akuza për një treg me konkurrencë të kufizuar. Sipas këtij këndvështrimi, prania e monopoleve ose e strukturave dominuese në tregun ushqimor mban çmimet lart dhe pengon uljen që do të sillte një garë reale mes operatorëve.

Prodhimi vendas i dobët dhe efekti i kursit të këmbimit

Një tjetër hallkë e problemit lidhet me prodhimin vendas. Vlerësimi i bërë është se toka në Shqipëri nuk po shfrytëzohet sa duhet, ndërsa Kosova paraqitet me një bazë më aktive prodhuese në bujqësi dhe blegtori. Kur prodhon më pak, importon më shumë; dhe kur importon më shumë, tregu bëhet më i ekspozuar ndaj kostove shtesë.

Në të njëjtën kohë, ngrihet edhe një kundërshti ekonomike: forcimi i lekut kundrejt euros duhej, teorikisht, të kishte reflektuar ulje të çmimeve për mallrat e importuara. Meqë shumica e supermarketeve në Shqipëri blejnë jashtë me euro dhe shesin brenda me lekë, pyetja mbetet pse kjo lëvizje valutore nuk është ndjerë në arkën e konsumatorit.

Një debat që shkon përtej çmimit në etiketë

Analiza nuk ndalet vetëm te diferenca me Kosovën, por ngre edhe dyshime për cilësinë ushqimore dhe standardet në treg. Këto janë pretendime serioze që kërkojnë verifikim institucional, por fakti që kostoja e shportës vazhdon të mbetet e lartë e bën debatin edhe më të mprehtë.

Në thelb, çështja nuk është vetëm pse një domate, një litër qumësht apo një bukë kushton më shumë në Shqipëri. Pyetja reale është pse një treg i vogël, me prodhim të pamjaftueshëm vendas dhe barrë të lartë fiskale, vazhdon të funksionojë pa dhënë shenja korrigjimi në favor të konsumatorit.

Për familjet shqiptare, krahasimi me Kosovën nuk është më thjesht debat televiziv, por llogari mujore që rëndon mbi tryezën e përditshme.

Dhe kur çmimet mbeten të larta pavarësisht kursit të këmbimit, barrës së njohur fiskale dhe ankesave të vazhdueshme për mungesë gare, presioni bie sërish mbi institucionet që duhet të shpjegojnë pse shporta bazë po bëhet luks.

Artikulli i mëparshëm“Babi, të lutem mos më qëllo”, telefonata 911 zbardh masakrën familjare në Florida