Afati 60-ditor që i kërkon Presidentit amerikan Donald Trump të marrë miratimin e Kongresit për vazhdimin e operacioneve ushtarake kundër Iranit përfundon sot. Çështja po hap një debat të fortë politik dhe ligjor në SHBA, ndërsa në terren situata mbetet e paqëndrueshme dhe me pasoja të mundshme përtej rajonit.
Çfarë parashikon ligji amerikan
Sipas Kushtetutës së SHBA-së, e drejta për të shpallur luftë i takon Kongresit. Megjithatë, ligji i vitit 1973 për kompetencat e luftës i jep presidentit hapësirë për të nisur operacione të kufizuara në rast emergjence, por jo pa kufi kohor.
paragraphs invalid
Administrata pretendon pezullim të afatit
Sipas versionit të administratës amerikane, afati 60-ditor është pezulluar pas hyrjes në fuqi të armëpushimit më 8 prill. Konflikti me Iranin, sipas materialit burimor, nisi më 28 shkurt dhe Kongresi u njoftua dy ditë më vonë.
Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth ka argumentuar se “armiqësitë kanë përfunduar”, duke u mbështetur te mungesa e përplasjeve të drejtpërdrejta që prej 7 prillit. Por ky interpretim nuk po kalon pa kundërshtime në Uashington.
Përplasja politike në Uashington
Demokratët kundërshtojnë idenë se afati mund të konsiderohet i ngrirë. Udhëheqësi i shumicës në Senat, Chuck Schumer, ka vënë në pikëpyetje këtë lexim të ligjit, duke argumentuar se afati nuk pezullohet kur trupat amerikane mbeten të ekspozuara ndaj rrezikut.
Kjo e kthen çështjen jo vetëm në një debat procedural, por në një provë të drejtpërdrejtë për kufijtë e pushtetit presidencial në kohë krize.
Hormuzi mbetet nyja më e rrezikshme
Në terren, tensioni nuk duket i mbyllur. Ngushtica e Hormuzit, një korridor strategjik për tregtinë globale të energjisë, vijon të jetë e mbyllur, çka sipas raportimeve ka sjellë rritje të ndjeshme të çmimeve në tregjet ndërkombëtare.
Sipas raportimeve mediatike të përmendura në materialin burimor, administrata Trump po shqyrton disa skenarë, nga sulme të tjera ajrore te kontrolli i pjesshëm tokësor i ngushticës ose zgjerimi i bllokadës ndaj porteve iraniane. Paralelisht, po përmenden edhe alternativa diplomatike, përfshirë një koalicion ndërkombëtar për lirinë e lundrimit në Hormuz.
Paralajmërime nga Teherani dhe shqetësim ndërkombëtar
Nga ana tjetër, Irani ka paralajmëruar për pasoja të rënda në rast të një sulmi të ri amerikan. Sipas materialit burimor, një zyrtar i lartë i Gardës Revolucionare ka kërcënuar me “goditje afatgjata dhe të dhimbshme” ndaj interesave amerikane në rajon, ndërsa edhe udhëheqja iraniane ka sinjalizuar se do të mbrojë sovranitetin e vendit dhe kontrollin mbi përdorimin e Ngushticës së Hormuzit.
Edhe OKB-ja ka ngritur alarmin. Sekretari i Përgjithshëm António Guterres ka paralajmëruar pasoja serioze globale nëse bllokada vazhdon, duke përfshirë rritje të inflacionit dhe varfërisë. Ndërkohë, Emiratet e Bashkuara Arabe u kanë kërkuar qytetarëve të shmangin udhëtimet drejt Iranit, Libanit dhe Irakut, në një sinjal tjetër se frika për përshkallëzim mbetet e lartë.
Me skadimin e afatit, vëmendja zhvendoset te Kongresi dhe te mënyra si do të interpretohet kufiri mes kompetencave presidenciale dhe kontrollit parlamentar mbi luftën.
Por përtej betejës ligjore në Uashington, faktet në terren tregojnë se rreziku i përshkallëzimit nuk është zhdukur dhe se kostoja mund të mos mbetet vetëm rajonale.