Riali iranian ka prekur një tjetër minimum kundrejt dollarit amerikan, në një moment kur, sipas raportimeve nga mediat iraniane, ekonomia e vendit po përballet me goditje të shumëfishta nga lufta, sanksionet dhe bllokada detare e vendosur nga Shtetet e Bashkuara. Zhvlerësimi i monedhës vjen mbi një krizë të vjetër ekonomike, që duket se po thellohet edhe më tej.
Rënia e rialit thellon presionin mbi ekonominë
Sipas të dhënave të raportuara nga mediat iraniane, riali ra në 1.81 milion për një dollar amerikan, përpara se të rikuperonte lehtë një pjesë të humbjeve. Po sipas këtyre raportimeve, valuta kombëtare ka humbur rreth 15% të vlerës në ditët e fundit.
Ky zhvlerësim i ri sinjalizon një përkeqësim të shpejtë të situatës ekonomike në Iran, ndërsa konflikti dymujor me SHBA-në dhe Izraelin duket se ka goditur një ekonomi që prej kohësh operon nën peshën e sanksioneve.
Bllokada dhe sulmet kanë goditur eksportet kyçe
Materiali burimor thekson se sulmet ajrore të nisura më 28 shkurt, të kombinuara me bllokadën detare amerikane ndaj porteve dhe anijeve iraniane, kanë ndërprerë eksportet jetike të naftës dhe kanë penguar prodhimin vendas.
Në terma praktikë, kjo do të thotë më pak hyrje valutore për Teheranin dhe më pak hapësirë për të frenuar rënien e monedhës. Edhe pas armëpushimit të arritur më 8 prill mes Iranit dhe SHBA-së, sipas versionit të publikuar, Uashingtoni e shtoi presionin ekonomik me vendosjen e bllokadës detare më 13 prill.
Inflacioni po rritet, çmimet e ushqimeve po godasin familjet
Sipas shifrave të cituara në material, inflacioni vjetor ishte 40% përpara luftës dhe arriti në 50% deri më 4 prill. Rritja e çmimeve nuk mbetet vetëm statistikë: produktet bazë si orizi, vezët dhe pula janë shtrenjtuar ndjeshëm që nga nisja e konfliktit.
Kjo e kthen krizën valutore në presion të drejtpërdrejtë social, pasi kostoja e jetesës rëndon më shumë mbi qytetarët sesa mbi aparatin shtetëror që administron narrativën zyrtare të rezistencës ekonomike.
Pakënaqësia sociale mbetet një kërcënim për regjimin
Rritja e inflacionit kishte nxitur protesta mbarëkombëtare që në janar, të përshkruara si një nga sfidat më të mëdha për qeverinë klerikale që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979.
Sipas organizatave për të drejtat e njeriut, autoritetet iu përgjigjën me dhunë, duke vrarë mijëra protestues. Kjo e vendos krizën aktuale jo vetëm në planin ekonomik, por edhe në atë politik e shoqëror, ku kostoja e destabilizimit duket se po paguhet fillimisht nga qytetarët.
Zhvlerësimi i rialit, rritja e inflacionit dhe goditja ndaj eksporteve të naftës tregojnë se presioni ekonomik ndaj Iranit nuk po mbetet në nivel diplomatik apo ushtarak, por po përkthehet në pasoja të prekshme për tregun dhe familjet.
Nëse situata do të përkeqësohet më tej, mbetet për t’u parë jo vetëm sa do të rezistojë ekonomia iraniane, por edhe sa do të mund ta përballojë pushteti koston sociale dhe politike të kësaj krize.