Një shkrim i përbashkët i Edi Ramës dhe Aleksandar Vuçiç për integrimin evropian të Ballkanit Perëndimor ka hapur debat në Kuvend, duke nxjerrë sërish në pah vijën e ndjeshme mes Tiranës zyrtare, Serbisë dhe çështjes së Kosovës. Në Komisionin e Jashtëm, qeveria u përpoq ta paraqesë tekstin si një opinion pa pasoja politike, ndërsa opozita e cilësoi një sinjal të gabuar strategjik.
Përplasja në Komisionin e Jashtëm
Debati u nxit pas artikullit të botuar nga kryeministri i Shqipërisë dhe presidenti i Serbisë në median gjermane, ku propozohet një qasje tjetër për afrimin e vendeve të rajonit me Bashkimin Evropian.
I thirrur në Komisionin e Jashtëm, ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha, mbrojti versionin zyrtar se editoriali nuk duhet lexuar si shenjë e një aleance të veçantë mes Shqipërisë dhe Serbisë. Sipas tij, teksti nuk përmban projekt kundër askujt dhe nuk ka dëmtuar Kosovën.
Qeveria: vetëm opinion, jo aleancë
Sipas argumentimit të Hoxhës, fakti që artikulli është firmosur nga Rama dhe Vuçiç nuk duhet interpretuar si afrim politik përtej çështjes së integrimit evropian. Ai këmbënguli se bëhet fjalë për një përpjekje për të gjetur gjuhë të përbashkët mbi interesa strategjike të rajonit, pavarësisht mospajtimeve të thella mes dy vendeve, veçanërisht për Kosovën.
Ministri hodhi poshtë edhe interpretimet se shkrimi ka prodhuar dëm politik për Prishtinën, duke e quajtur këtë pretendim të pabazë. Megjithatë, mbetet pikërisht kjo pika ku debati politik është më i fortë: jo vetëm çfarë thuhet në tekst, por edhe çfarë mesazhi prodhon bashkëfirma Rama-Vuçiç në raport me rajonin.
Opozita: rrugë e gabuar dhe sinjal i rrezikshëm
Deputeti i PD-së, Tritan Shehu, e kundërshtoi ashpër qasjen e paraqitur në artikull, duke thënë se ajo sugjeron një “rrugë të ndërmjetme” për integrimin në BE, formulë që sipas tij nuk pranohet nga Brukseli.
Sipas Shehut, ekziston vetëm një rrugë për anëtarësim: përmbushja e standardeve. Ai e lidhi këtë linjë edhe me nismat e mëparshme të Ramës në rajon, duke e cilësuar afrimin me Serbinë si gabim strategjik që, sipas opozitës, dëmton interesat e Shqipërisë dhe prek indirekt edhe çështjen e Kosovës.
Çfarë propozohet në artikullin Rama-Vuçiç
Në opinionin e përbashkët të botuar në Frankfurter Allgemeine Zeitung në shkurt, Rama dhe Vuçiç propozojnë një model që zhvendos fokusin nga anëtarësimi i plotë i menjëhershëm drejt integrimit gradual në tregun e përbashkët evropian dhe në zonën Schengen.
Sipas tyre, kjo do të sillte përfitime më të shpejta për qytetarët dhe ekonomitë e vendeve kandidate, ndërsa për vetë BE-në do të krijonte një qasje më të menaxhueshme politikisht. Në këtë formulë, vendet e Ballkanit Perëndimor do të afroheshin me strukturat funksionale të Unionit pa hyrë menjëherë në arkitekturën e plotë vendimmarrëse të BE-së.
Thelbi i debatit politik
Pikërisht ky është edhe nyja e debatit në Tiranë: nëse kemi të bëjmë me një propozim pragmatik për të zhbllokuar ngërçin e zgjerimit, apo me një ulje të ambicies politike të vendeve kandidate për anëtarësim të plotë.
Qeveria e sheh si realizëm diplomatik. Opozita e paraqet si vijim të një kursi që, sipas saj, relativizon standardet e BE-së dhe krijon përshtypjen e një boshti politik me Beogradin. Deri tani, përtej justifikimeve zyrtare, polemika tregon se çdo formulë e përbashkët me Serbinë mbetet politikisht e ndezshme në Tiranë, sidomos kur prek integrimin dhe Kosovën.
Debati në Komisionin e Jashtëm nuk mbylli asgjë; përkundrazi, e riktheu çështjen në zemër të përplasjes politike për drejtimin që Shqipëria duhet të ndjekë në raport me BE-në dhe rajonin.
Përtej formulimeve diplomatike, mbetet për t’u parë nëse kjo qasje do të mbetet një opinion i izoluar apo do të kthehet në linjë më të qartë politike të qeverisë shqiptare ndaj procesit të integrimit.